المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٧٤ - مبحث تمييز

يعنى « النّاس » مستغنى مى‌باشيم از اينرو جرش جايز است.

پس از آن مصنّف گويد:

و تميزى را كه در معنا فاعل است بواسطه « افعل » نصب بده.

شارح گويد:

مقصود اينستكه تميز را كه در معنا و باطن فاعل است مى‌بايد بكلمه « افعل » تفضيل نصب داد مانند:

انت اعلى منزلا (تو بالاتر هستى از حيث منزل).

شاهد در « منزلا » است كه تميز بوده و در معنا فاعل مى‌باشد از اينرو نصبش به « اعلى » صورت گرفته و وجه فاعل در معنا بودنش اينستكه معناى عبارت مذكور: انت على منزلك مى‌باشد يعنى « منزلك » فاعل براى « على » است و بهرصورت نصب در فرض مزبور واجب است بخلاف غير آن‌كه منصوب نبوده بلكه جرّش واجب است مانند: زيد اكمل فقيه (زيد كاملتر است از حيث فقه).

در اينمثال « فقيه » چون فاعل در معنا نيست نصبش واجب نبوده بلكه جرّش لازم مى‌باشد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

المباحث النحويه شرح سيوطى ؛ ج‌٢ ؛ ص١٠٧٤

بعد از هركلمه‌اى كه مقتضى تعجّب باشد تمييز بياور مانند: اكرم بابى بكر ابا.

شارح گويد:

مقصود اينستكه نصب تميز بعد از هركلمه‌اى كه مقتضى معناى تعجّب باشد واجب است اعمّ از آنكه كلمه مزبور به صيغه « ما افعله» و « افعل به» بوده يا اينطور نباشد مانند:

اكرم بابى بكر ابا (چقدر كريم است ابو بكر از حيث پدر).

شاهد در « ابا » است كه تميز بوده و چون بعد از « اكرم » قرار گرفته كه مقتضى معناى تعجّب است نصبش واجب مى‌باشد.

و نيز مانند: