المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٠٨ - اقسام حال

نمود مانند آنچه در آيه شريفه ذيل آمده:

شهد اللّه انّه لا اله الّا هو و الملائكة و اولوا العلم قائما بالقسط.

( شهادت مى‌دهد حقتعالى كه معبودى غير از او نيست و فرشتگان و صاحبان علم نيز چنين شهادتى مى‌دهند در حاليكه حقتعالى بعدالت و ميانه‌روى عمل مى‌كند).

شاهد در « قائما » است كه حال لازمه بوده و هيچيك از موارد مذكور نيست بلكه سماعى است.

قوله: يغلب وجوده فى كلامهم: يعنى فى كلام اهل لسان.

قوله: لكن ليس ذلك مستحقّا: مشار اليه « ذلك » منتقل و مشتقّ بودن حال مى‌باشد.

قوله: فيأتى لازما: ضمير در « يأتى » به حال راجع است.

قوله: بان كان مؤكّدا: ضمير در « كان » به حال عود مى‌كند.

قوله: يوم ابعث حيّا: آيه (٣٣) از سوره مريم.

قوله: قائما بالقسط: آيه (١٨) از سوره آل عمران.

متن: «٣٣٤»

تجزيه و تركيب‌

واو: عاطفه.

يكثر: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، ثلاثى مجرّد از باب نصر، ينصر، لازم.

الجمود: اسم، مصدر، فاعل براى « يكثر ».

فى: حرف جارّ.

سعر: مجرور به « فى » ، متعلّق به يكثر، ظرف لغو.