خدا پس از تعليم «اسماء» به آدم، همراه با عرضه مسميات آنها بر فرشتگان، اشباح نورانى خلفاى وارسته را ارائه كرد كه هر يك در منازل علم وعمل، عاليترين مقام را به دست آورده وانسانهاى نمونه اى گشتند واز اين طريق، شايستگى كامل نسبت به خلافت الهى را احراز نمودند.

در اين تفسير، نكته جعل خلافت براى آدم، علاوه بر امتياز وجودى او، امتيازات مضاعفى است كه در نسل آدم وجود داشته وبراى ملائكه مكشوف گرديد. آنگاه همگى، به قصور خود در داورى اعتراف نموده وراز پنهان اين خلافت، بر آنان روشن گشت. چيزى كه اين نظريه را تأييد مى كند ظاهر آيه است; زيرا مفاد ظاهرى ضماير سه گانه واسم اشاره ياد شده اين است كه اين مسمّيات، موجودات عاقل واشباح كاملاً نورانى بودند. واينكه برخى از مفسران مسمّيات را، تمام انواع گرفته وآن را بر عاقل وغير عاقل گسترش داده اند، خلاف ظاهر آيه است. هر چند اگر دليلى بر گسترش باشد،مى توان آن را از طريق تغليب عاقل بر غير عاقل، در مقام استعمال توجيه كرد;چنان كه نظير آن را، مفسران در برخى از آيات ياد آور شده اند.[١]

علاوه بر اين، برخى از احاديث مستند ومعتبر كه مرحوم صدوق از امام صادقـعليه السّلامـ نقل مى كند، اين نظريه را تأييد مى نمايد كه خدا اسامى همه حجتهاى خود را به آدم آموخت. آنگاه آنها را كه ارواح بودند، برملائكه ارائه كرد وگفت: مرا از اسامى آنها خبر دهيد اگر ـ در اين گفتار كه: به خاطر تسبيح وتقديس شايسته تر از آدم مى باشيد ـ راستگو هستيد. فرشتگان گفتند: منزهى تو، ما جز آنچه كه به ما آموخته اى آگاه نيستيم. خدا به آدم گفت: فرشتگان را از اسامى

[١] مانند آيه (وَاللّهُ خَلَقَ كُلَّ دابّة مِنْ ماء فَمِنْهُمْ مَنْ يَمْشى عَلى بَطْنِهِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمْشى عَلى رِجْلَيْنِ وَ مِنْهُمْ مَنْ يَمشِى عَلى أرْبَع...). (نور/٤٥)