اكنون بايد ديد مقصود از تصويرپردازى پس از خلقت چيست؟ توضيح اين مطلب بستگى دارد به اينكه مقصود از خلقت در اين آيه بيان و روشن شود كه: لفظ «خلق» گاهى در ايجاد وآفرينش به كار مى رود وگاهى در تقدير واندازه گيرى، چنان كه عرب مى گويد:خلق الخيّاط الثوب: يعنى خيّاط پارچه را اندازه گرفت. معناى دوم اگر در جاى خود صحيح باشد، در مورد اين آيه صحيح نيست، زيرا مقصود از آن، ايجاد وآفريدن است; به گواه آنكه پس از جمله:(خَلَقْناكُمْ)جمله (ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ) را مى آورد وناگفته پيداست، تصوير با آفرينش ماده نخستين، مناسب است، نه با اندازه گيرى علمى كه با فقدان ماده نيز صدق مى كند.

اكنون بايد ديد مقصود از تصوير چيست؟ مفهوم تصوير همان تسويه است كه در آيه ديگرى وارد شده چنان كه مى فرمايد:(وَ إذْ قالَ رَبُّكَ لِلْمَلائِكَةِ إنّى خالِقٌ بَشَراً مِنْ صَلْصال مِنْ حمإ مَسْنُون فَإذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فيهِ مِنْ رُوحى فَقَعُوا لَهُ ساجِدينَ). (حجر/٢٨ـ٢٩) [١]

با مقايسه اين دو آيه، مفهوم خلقت وتصوير روشن مى شود، زيرا: جمله (خالِقٌ بَشَراً مِنْ صَلْصال)تفسير و بيان:(إنّا خَلَقْناكُمْ) در آيه مورد بحث است; چنان كه جمله:(فَإذا سَوَّيْتُهُ) بيان ديگرى از:(ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ)است. تنها يك تفاوت ميان دو آيه است وآن اينكه: محور بحث، در آيات سوره حجر، خلقت آدم است ودر آيه مورد بحث (اعراف/١١) آفرينش تمام انسانهاست. از آنجا كه قرآن خلقت آدم را خلقت تمام انسانها

[١] ترجمه هر دو آيه گذشت.