منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٢٢
تلقى مى كند، مراحل خلقت او را به تمام انسانها نسبت مى دهد. مراجعه به آيات مربوط به آفرينش انسان، اين مطلب را روشن مى سازد.[١]
بنابر اين، پس از آفرينش انسان از گل خشكيده كه مرحله نخست حساب مى شود، مرحله تصوير وتسويه آغاز مى گردد. كه همان مرحله صورتگرى و تصويرپردازىِ ظاهرى انسان،پيش از دميدن روح در كالبد آدمى است، زيرا آن مرحله سوّم آفرينش است كه بيان خواهيم كرد.
نكته قابل توجّه اينجاست كه قرآن در سوره اعراف در بيان مرحله دوّم، از لفظ ثُمَّ استفاده كرده وفرموده است:(وَ لَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرناكُمْ)ولى در سوره «حجر» از حرف فاء (ف) بهره گرفته، چنان كه فرموده است:(...مِنْ حَمَإ مَسْنُون فَإذا سَوَّيْتُهُ).
از اختلاف در تعبير مى توان استفاده كرد كه فاصله اين دو مرحله، چندان زياد نبوده، به گونه اى كه مى توان در باره آن از هر دو نوع عطف بهره گرفت. ولى از اينكه كلمه «واو» را به كار نبرده واز حروفى بهره گرفته است كه نشانه ترتيب است، مى توان استفاده كرد كه آفرينش دفعى نبوده، بلكه ترتيب بر آن حاكم بوده است. البته اين مطلب نه به آن معناست كه ميليونها سال، ميان دو نوع آفرينش، فاصله بوده است، زيرا اين، يك نوع تحميل انديشه، بر قرآن است. همينقدر مى توان گفت كه ميان دو خلقت، ترتيب وفاصله اى به صورت مجمل وجود داشته است.
مرحله سوم: مرحله دميدن روح
مرحله سوم نفخ روح ويا دميدن روان، در كالبد اوست. اگر انسان موجود برترى به شمار مى رود، به خاطر همين مرحله است كه او را به صورت معجونى چند
[١] به سوره سجده، آيه ٨ مراجعه فرماييد.