چه كرامتى بالاتر از اينكه اسماء را به او آموخت واو را معلّم فرشتگان ومسجود آنان ساخت. در بحثهاى گذشته ياد آور شديم كه اين سجده، بر شخص آدم نبوده،و او نماينده ذريّه خود مى باشد.

٣ـ اينكه ملائكه، از راز آفرينش وخلافت آدم سؤال كردند، خود گواه بر اين است كه بحث در اسرار آفرينش، امرى پسنديده است وحتّى آنجا كه تلويحاً برترى خود را بر آدم ياد آور شدند، نشان مى دهد كه از نظر آنان ترجيح مرجوح بر راجح نكوهيده است. از اين رو خداوند با جمله (إنّى أعْلَمُ ما لاتَعْلَمُونَ) ياد آور شد كه آفرينش وخلافت او مايه نقض آن قاعده نيست، بلكه در اين كار اسرارى نهفته است كه شما از آن آگاه نيستيد.خدا با تذكر اين نكته، مى رساند كه مرتكب كار قبيح نمى شود.

٤ـ اين سرگذشت حاكى است كه سرچشمه علم ودانش بشر، خدا ست واگر فرزندان آدم دانشى دارند، از خزانه علم نامتناهى خداوند سرچشمه مى گيرد.

٥ـ شيطان دشمن قسم خورده انسان است و هر چه هم انسان داراى مقام ومرتبه بالا باشد، باز شيطان در او طمع كرده ونيرنگهاى خاص خود را در مورد وى اعمال مى كند. از اين رو قرآن پيامبر صلَّى اللّه عليه و آله و سلَّم را تعليم مى دهد كه براى مصونيت، از نيرنگ شيطانى به خدا پناه برده و بگويد:(وَ قُلْ أَعُوذُ بِكَ مِنْ هَمَزاتِ الشَّياطينِ وَ أعُوذُ بِكَ رَبِّ أنْ يَحْضُرُونِ)(مؤمنون/٩٧ـ٩٨) «بگو: من از اشارتهاى شياطين، به تو، پناه مى برم وبه تو پناه مى برم كه شياطين در كنار من حاضر شوند.»

٦ـ كبر وخود خواهى، سرچشمه گناهان است واگر در روى زمين، گناهى رخ مى دهد، به گونه اى، به كبر بر مى گردد وتحليل اين مسأله، براى متفكران دشوار نيست.[١]

[١] در اين باره به كتاب انسان كامل، نگارش مؤلف، ص٢٣٧، رجوع شود.