گاهى اين پيشداوران، از به كار رفتن لفظ«ثمّ» در برخى از آيات،[١] استظهار مى كنند كه ميان دو مرحله ( آفرينش وتصوير)، فاصله زيادى وجود داشته كه مؤيّد تكامل تدريجى آفرينش آدم است. ولى در گذشته، ياد آور شديم كه اين لفظ، هر چند حاكى از وجود فاصله ميان دو مرحله است، اما هرگز، بر مقدار آن دلالت نمى كند. همانطور كه احتمال دارد فاصله اين دو مرحله، هزاران سال باشد، همچنين احتمال دارد كه چند ساعتى، بيش نبوده است.

با توجه به آيات ياد شده، گويا فاصله ميان آفرينش و تصويرپردازى بسيار اندك بوده زيرا در برخى از آيات[٢] در تبيين اين مرحله حرف «فاء» به كار رفته است كه خود حاكى، از ترتيب بدون وقفه است، به نوعى كه مى توان گفت: فاصله مهمى در كار نبوده است، چه آنكه در يك مورد، لفظ «ثمّ» ودر مورد ديگر حرف «فاء» به كار برده است.

قرآن ومدعيان تحوّل انواع

برخى خواسته اند در باره انسان نخست، مراحل ديگرى اثبات كنند كه منطبق با نظريه طرفداران تكامل باشد وآيات قرآن را نيز بر آن منطبق سازند. در اين ميان به آياتى كه مهمترين آنها اين آيه است، استدلال مى كنند:

(إنَّ اللّهَ اصْطَفى آدَمَ وَ نُوحاً وَ آلَ إبْراهيمَ وَ آلَ عِمْرانَ عَلَى العالَمينَ * ذُرِّيةً بَعْضُها مِنْ بَعْض وَ اللّهُ سَميعٌ عَليمٌ). (آل عمران/٣٣ـ٣٤)

«خداوند آدم ونوح وفرزندان ابراهيم وعمران را بر جهانيان برگزيد، فرزندانى كه برخى از نسل برخى ديگرند، خداوند شنوا وداناست.»

[١] در آيه:(وَلَقَدْ خَلَقْناكُمْ ثُمَّ صَوَّرْناكُمْ ثُمَّ قُلْنا لِلْمَلائِكة...). (اعراف/١١)
[٢] در آيه:(إنّى خالقٌ بَشراً مِنْ صَلْصال مِنْ حَمَإ مَسْنُون * فَإذا سَوّيْتُهُ...) (حجر/٢٨ـ ٢٩) وتسويه در اين آيه، تعبير ديگرى از «تصوير» است.