منشور جاويد - سبحانى، شیخ جعفر - الصفحة ٣٨
آفرينش را آشكار سازد ورازهاى خلقت را بيان كند، موجب آن شده است كه باتمام خصوصيات خود، نشانه اى بر كمال خدا وعلم وسيع او باشد. اين موجودى كه به احسن تقويم خلق شده است، مى تواند بدين معنا خليفه خدا در روى زمين قرار گيرد وبا صفات وافعال خويش، آيت حق به شمار آيد.
بنابراين، خلافت انسان، در الوهيت ويا جانشينى، در تفويض افعال خدا نيست، بلكه به معناى «آيت» بودن اوست كه از جهات گوناگون، نشانه هايى در او از جمال پروردگار وجود دارد.
ب: نمايندگى او تصرّف در جهان است
شما مى توانيد اين خلافت از جانب خدا را، به گونه اى ديگر نيز، تفسير كنيد كه در حقيقت روى ديگر سكّه است وآن اينكه: خدا جهان را آفريد ودر آن مواهب ونعمتهايى قرار داد كه مسلّماً اين مواهب واين نعمتها بى جهت وبى هدف خلق نشده است. اين زمين آماده بهره بردارى واين حيوانات متنوع ومفيد، براى هدفى آفريده شده اند وآن هدف، در صورتى تحقق مى پذيرد كه موجود برترى، به اذن خداوند، در آنها تصرف كند وآن را آباد سازد ومواهب مكتوم آن را آشكار نمايد; چون آدم از جانب خدا براى تصرف در آفرينش مأذون است. تو گويى نماينده او در زمين است تا از گيتى وآنچه كه در آن است، بهره گيرد ودر آن تصرف كند. اين حقيقت را چه زيبا خداوند بيان فرموده است: (يا قَوْمِ اعْبُدُوا اللّهَ ما لَكُمْ مِنْ إله غَيْرُهُ هُوَ أنْشَأكُمْ مِنَ الأرْضِ وَ اسْتَعْمَرَكُمْ فِيها فَاسْتَغْفِروهُ...). (هود/٦١) «اى قوم من، خدا را عبادت كنيد براى شما جز او خدايى نيست. اوست كه شما را از زمين آفريد وعمران و آبادى آن را به شما واگذاشت، پس از او آمرزش طلبيد»
در اين آيه، دوجمله وارد شده است كه هر يكى از آنها مى تواند معادل جمله اى در آيه مورد بحث باشد: