اسماعيل فرزند خليل الرحمن از پيامبرانى است كه مروّج شريعت پدرش ابراهيم بوده است وقرآن نام او را دوازده بار در دوازده آيه متذكر شده است واز اينكه نام او در كنار بسيارى از پيامبران وارد شده است، بايد گفت: پيامبرى از پيامبران الهى بوده، گذشته از اينكه در مورد او كلمه «وحى» و«انزال» به كار رفته است آن چا كه مى فرمايد:(وَما أُنْزِلَ إِلى إِبْرَاهِيمَ وَإسْماعِيلَ وَ إِسْحقَ وَ يَعْقُوبَ) (بقره/ ١٣٦).[٢]

ونيز مى فرمايد:(وَأَوْحَيْنا إِلَى إبْرَاهِيمَ وَإِسْماعِيلَ وَ إِسْحقَ وَ يَعْقُوبَ). (نساء/١٦٣)

از آياتى كه در باره حضرت ابراهيم در بخش گذشته مطرح گرديد، مى توان ويژگيهاى اسماعيل را نيز به دست آورد; مانند مشاركت او در بناى كعبه وبردبارى واخلاص او در راه خدا.

ولى قرآن در سوره مريم آيه هاى (٥٤و٥٥) از اسماعيل نام مى برد وويژگيهايى براى او ياد آور مى شود،چنان كه مى فرمايد:(وَاذْكُرْ فِى الْكِتابِ إسْماعيلَ إِنَّهُ كَانَ صادِقَ الوَعْدِ وَ كَانَ رَسُولاً نَبِيَّاً * وكَانَ يَأمُرُ أَهْلَهُ بِالصَّلاةِ والزَّكَاةِ وَكَانَ عِنْدَ رَبِّهِ مَرضِيَّاً)(مريم/٥٤ـ٥٥): «و در قرآن از اسماعيل نام ببر. او يك انسان وفا كننده به

[١] از آنجا كه زندگى حضرت اسماعيل، با زندگى پدرش خليل الرحمان، بهم آميخته بود، و اسماعيل در ساختار زندگى پدرش نقش مهمى داشت، از اين جهت، فصل جداگانه اى براى حضرت اسماعيل در اين كتاب نگشوديم، و به آنچه كه در باره اسماعيل در فصل مخصوص پدر بيان گرديد اكتفاء ورزيديم. با وجود اين، براى تفسير آياتى كه در باره پيامبرى به نام اسماعيل وارد شده است فصل حاضر را گشوديم، شايد مقصود همان اسماعيل فرزند خليل الرحمان باشد.و ممكن است پيامبرى غير از فرزند ابراهيم به نام اسماعيل بوده باشد.
[٢] ونظير آن آيه ٨٤ از سوره آل عمران است.