بعدى در آورده: از يك نظر داراى عقل، فكر وانديشه است كه وى را به پايه فرشتگان مى رساند واز نظر ديگر، مجهز به غرايز نفسانى است كه اگر در تعديل آنها نكوشد، از اوج كمال به حضيض ذلّت سقوط مى كند. قرآن اين مرحله از خلقت را چنين بيان مى كند: (فإذا سَوَّيْتُهُ وَ نَفَخْتُ فِيهِ مِنْ رُوحى فَقَعُوا لَهُ ساجِدينَ). «آنگاه كه او را پرداختماندام او را به صورتى متناسب آفريدم ودر او از روح خود دميدم بر او سجده كنيد.» وبه همين مضمن آيه ٧٢ سوره ص، است.

البته همگى مى دانيم خدا نه جسم است ونه روح، ولى خدا روح انسان را به خاطر عظمت آن، به خود اضافه مى كند; چنان كه كعبه را به خاطر عظمتش، به خود نسبت مى دهد ومى گويد:(أنْ طَهِّرا بَيْتِىَ للطَّائِفينَ) (بقره/١٢٥) «خانه ام را براى طواف كنندگان، از بتها پاك گردان.»

در احاديث اسلامى نيز ماه مبارك رمضان، به «شهر اللّه» توصيف شده است واين يك نوع اضافه تشريفى است كه در هر زبان وملتى رايج است چنان كه در كشور ما مجلس شورا را، «خانه ملّت» مى خوانند.

قرآن در اين مرحله، خلقت آدم ابو البشر را، پايان يافته تلقى مى كند وبه خاطر اين روح الهى واستعدادهاى گوناگون كه در او نهفته است، دستور مى دهد كه همگى بر اين اعجوبه خلقت، سجده كنند واو را تعظيم نمايند. قرآن در باره تغيّرات وتبدلاتى كه ممكن است، در اثناى اين مراتب سه گانه رخ داده باشد، ساكت است وهرگز نمى توان چيزى را بر قرآن تحميل كرد. دقت در آيات ياد شده، نظريه طرح مستقل آفرينش انسان ـ موجودى نشأت يافته از دو مرحله پيشين كه براى خود از روز نخست، طرح مستقلى داشته است ـ را تأييد مى كند. در اين مورد طرح ديگرى نيز وجود دارد وآن طرح مشترك آفرينش انسان، با ديگر جانداران است كه همگى به يك اصل بازگشته وبه مرور زمان تكامل يافته اند. اين همان طرح مشترك است كه در علوم طبيعى يونان، به آن به صورت يك احتمال اشاره شده وبعداً به وسيله گياه