جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٦٦ - غزل ١٠٢ رواق منظر جشم من آشيانه توست

الْعالَمِينَ!»[١]: (همانا پروردگار شما خداوندى است كه آسمانها و زمين را در شش روز [و مرحله‌] آفريد، سپس بر عَرْش استيلاء نموده و چيره گشت، با شب، روز را مى‌پوشاند، در حالى كه شتابان آن را مى جويد. و خورشيد و مهتاب و ستارگان را در حالى كه مسخر و رام امر اويند [بيافريد]، آگاه باشيد! كه [عالم‌] خلق و امر از آنِ اوست.

بلند مرتبه و صاحب بركات و افزونيهاست خداوند، پروردگار عالميان!) كنايه از اينكه:

مرا و عاشقانت را سر گردان خويش نموده اى و جرأت آنكه «چرا» بگوئيم. نداريم.

به گفته خواجه در جايى:

محبوبا! نه تنها فلك رام تازيانه توست، كه با سرودِ «فَإِذا قَضى‌ أَمْراً، فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ: كُنْ، فَيَكُونُ»[٣]: (پس هرگاه كه امرى را قضا نمايد [و اراده حتمى‌اش بدان تعلّق گيرد]، تنها به آن مى فرمايد: موجود شود، پس آن پديد مى آيد.)، همه جهان هستى را به جنبش انداختى و به تسبيح و حمد خود مشغول ساختى؛ كه: «يُسَبِّحُ لِلَّهِ ما فِي السَّماواتِ وَ ما فِي الْأَرْضِ، لَهُ الْمُلْكُ، وَ لَهُ الْحَمْدُ، وَ هُوَ عَلى‌ كُلِّ شَيْ‌ءٍ قَدِيرٌ»[٤]: (تمام آنچه در آسمانها و زمين است براى خداوند تسبيح مى كنند، سلطنت و پادشاهى از آن او، و حمد و ستايش تنها او را.

[١] - اعراف: ٥٤.

[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٨١، ص ٢٢١.

[٣] - غافر: ٦٨.

[٤] - تغابن: ١.