جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٧٣ - غزل ٥٤٨ بتا! با ما مورز اين كينه دارى
|
به فريادِ خُمارِ مُفْلسان رس |
خدا را، گر مِىِ دوشينه دارى |
|
محبوبا! ما خماران مِىِ الَستى و بيچارگان و مفلسان عالم فراق را از شراب ديدار سابقه ازلى بهرهمند ساز و پاسخ تقاضايمان را بده؛ زيرا رحمت آوردن بر ناتوانان و ضعيفان از غضب برايشان بهتر است. معشوقا! گرچه صفت رحمتت دُرّى، وغضب گوهرى مى باشند و هر دو از صفات جمال وجلال تواند و به آن آراسته اى و هرآنچه كنى نيكوست، ولى ما را صفت جمالت آرامش مى دهد؛ كه:
«إلهى! لاتُغْلِقْ عَلى مُوَحِّديكَ أبْوابَ رَحْمَتِكَ، وَلا تَحْجُبْ مُشْتاقيكَ عَنِ النَّظَرِ إلى جَميلِ رُؤْيَتِكَ. إلهى! نَفْسٌ أعْزَزْتَها بِتَوْحيدِكَ، كَيْفَ تُذِلُّها بِمَهانَةِ هِجْرانِكَ؟! وَضَميرٌ انْعَقَدَ عَلى مَوَدَّتِكَ، كَيْفَ تُحْرِقُهُ بِحَرارَةِ نيرانِكَ [نارِكَ]؟!»
[١] و به گفته خواجه در جايى:
|
اى خسروِ خوبان! نظرى سوى گدا كن |
رحمى به من سوخته بىسر و پا كن |
|
|
درد دلِ درويش و تمنّاى نگاهى |
ز آن چشمِ سَيْه، مَسْتْ به يك غمزه دوا كن |
|
|
اى سروِ چمان! از چمن و باغ زمانى |
بخرام در اين بزم و دو صد جامه، قبا كن |
|
|
با دلشدگان، جور و جفا تا به كى آخر؟ |
آهنگِ وفا، تركِ جفا، بَهْرِ خدا كن[٢] |
|
|
و ليكن كى نمايى رُخ به رندان |
تو كز خورشيد و مَهْ آئينه دارى؟! |
|
معشوقا! تا ماه خورشيد و بندگان برگزيدهات، انبياء و اولياء : و متابعت كنندگان واقعى ايشان، آينه دار جمال تواند، كى به ما رندان و از تعلّقات گسستگان و ضعيفان، جمال خويش مى نمايى.
«إلهى! فَاسْلُكْ بِنا سُبُلَ الوُصُولِ إلَيْكَ، وَسَيِّرْنا فى أقْرَبِ الطُّرُقِ لِلْوُفُودِ عَلَيْكَ، قَرِّبْ عَلَيْنَا البَعيدَ، وَسَهِّلْ عَلَيْنَا العَسيرَ الشَّديدَ، وَألْحِقْنا بِالعِبادِ [بِعبادِكَ]
[١] - بحار الانوار، ج ٩٤، ص ١٤٤.
[٢] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٤٦٢، ص ٣٣٩.