جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٦٩ - غزل ٥٤٧ بلبل ز شاخ سرو، به گلبانگ پهلوى

آرى، اين كِشته بشر و مجاهدتهاى اوست كه وى را به مقام كمال و فنا و بقا و حيات طيّبه و عبوديّت واقعى مى رساند و او را مخاطب خطاب «يا أَيَّتُهَا النَّفْسُ الْمُطْمَئِنَّةُ! ارْجِعِي إِلى‌ رَبِّكِ راضِيَةً مَرْضِيَّةً»[٢]: (اى نفس مطمئن و روان آسوده! به سوى پروردگارت باز گرد در حالى كه هم تو از او خشنودى و هم او از تو خرسند است.) مى‌سازد. گويا خواجه با اين بيان مى خواهد به خود خطاب كند و بگويد: هرچه بكارى همان را درو خواهى كرد، اگر دل به اسباب دنيوى و يا اخروى دهى از هر كدام مناسب خود برداشت خواهى كرد و اگر به مولاى خود توجه كنى، از دنيا محروم نخواهى شد و به آخرت هم خواهى رسيد و «لَهُمْ ما يَشاؤُنَ فِيها، وَ لَدَيْنا مَزِيدٌ»[٣]: (هرچه بخواهند در آنجا براى ايشان مهيّاست، و نزد ما افزون بر آن وجود دارد.) را خواهى داشت. به گفته خواجه در جايى:

و نيز در جايى مى گويد:

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٩١، ص ٩٧.

[٢] - فجر: ٢٧ و ٢٨.

[٣] - ق: ٣٥.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٦٧، ص ٢١٣.