جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٣٥ - غزل ٥٨٠ صبا! تو نكهت آن زلف مشكبو دارى

حضرتش را به صفات كمالش خواندم، خنديد و فرمود: «سُبْحانَ اللَّهِ عَمَّا يَصِفُونَ»[٢]: (پاك و منزّه است خداوند از آنچه او را توصيف مى كنند.) توصيف ما آن بِهْ كه بندگان مُخْلَصم كنند؛ كه: «إِلَّا عِبادَ اللَّهِ الْمُخْلَصِينَ»[٣]: (مگر بندگان مُخلص و پاك [به تمام وجود] خداوند.) نه چون تويى: كه:

٣٩٠٠

«قَصُرَتِ الألْسُنُ عَنْ بُلُوغِ ثَنآئِكَ كَما يَليقُ بٍجَلالِكَ، وَعَجَزَتِ العُقُولُ عَنْ إدْراكِ كُنْهِ جَمالِكَ، وَانْحَسَرَتِ الأبْصارُ دُونَ النَّظَرِ إلى‌ سُبُحاتِ وَجْهِكَ، وَ لَمْ تَجْعَلْ لِلْخَلْقِ طَريقاً إلى‌ مَعْرِفَتِكَ إلّا بِالعَجْزِ عَنْ مَعْرِفَتِكَ.»

[٤]: (زبانها از رسيدن به مدح و ثناى تو آن چنانكه زيبنده جلال و بزرگى توست كوتاه و نارسا، و عقلها از دريافت حقيقت جمال و زيبايى‌ات عاجز و ناتوان، و ديدگان از نگريستن به عظمت و يا انوار روى [و اسماء و صفات‌] ات خسته و مانده‌اند. و براى مخلوقات راهى به معرفت و شناسايى‌ات جز [اظهار] عجز و ناتوانى از شناخت قرار نداده‌اى.- فرمود:

آن كه مرا مى جويد و مى خواهد به آن گونه كه هستم بخواندم، از عمل و اخلاص.

[١] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٣٩، ص ١٢٧.

[٢] - صافات: ١٥٩.

[٣] - صافات: ١٦٠.

[٤] - بحارالانوار، ج ٩٤، ص ١٥٠.