جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٢٠٤ - غزل ٥٦٤ روزگارى است كه ما را نگران مى دارى
سلامت خود را به بيهوده مگذران؛ كه:
٣٧٨٣
«ألصِّحَّةُ أفْضَلُ النِّعَمِ.»
[١]: (تندرستى، برترين نعمتهاست.- نيز:
٣٧٨٤
«بِالصِّحَّةِ تَسْتَكْمِلُ اللَّذَّةُ.»
[٢]: (لذّت تنها با صحّت و تندرستى كامل مىشود.- همچنين:
٣٧٨٥
«إحْفَظْ عُمْرَكَ مِنَ التَّضْييعِ لَهُ فى غَيْرِ العِبادَةِ وَالطّاعاتِ.»
[٣]: (عمر خويش را از تباه ساختن آن در غير عبادت و طاعتهاى [خداوند] نگاهدار.- خلاصه:
٣٧٨٦
«إنَّ أوْقاتَكَ أجْزآءُ عُمْرِكَ، فَلا تَنْفُدْ لَكَ وَقْتاً إلّافيما يُنْجيكَ.»
[٤]: (همانا اوقات تو جزء جزء عمرت مى باشد. پس مبادا وقتى را جز در آنچه مايه نجاتت مى باشد، صرف نمايى.- به ملامتِ زمان و مقدّرات خود را ضايع مكن؛ كه: «ما أَصابَ مِنْ مُصِيبَةٍ فِي الْأَرْضِ وَ لا فِي أَنْفُسِكُمْ، إِلَّا فِي كِتابٍ مِنْ قَبْلِ أَنْ نَبْرَأَها، إِنَّ ذلِكَ عَلَى اللَّهِ يَسِيرٌ؛ لِكَيْلا تَأْسَوْا عَلى ما فاتَكُمْ، وَ لا تَفْرَحُوا بِما آتاكُمْ، وَ اللَّهُ لا يُحِبُّ كُلَّ مُخْتالٍ فَخُورٍ.»[٥]: (هيچ مصيبتى در زمين و در خودتان به شما نمى رسد، مگر پيش از آنكه آن را [در اين عالَم] بيافرينيم، در كتابى وجود دارد.
براستى كه اين بر خداوند آسان است. [اين حقيقت را براى شما گفتيم] تا بر آنچه از دستتان مى رود ناراحت نشده، و به آنچه او [خداوند] به شما عطا فرموده، خوشحال و شادمان نشويد، [زيرا] خداوند هيچ خودپسند به خود بالنده را دوست نمى دارد.- به گفته خواجه در جايى:
|
بيا كه قصرِ امَل سخت سُسْت بنياد است |
بيار باده كه بنيادِ عمر بر باد است |
|
|
غلام همّت آنم كه زير چرخ كبود |
ز هرچه رنگ تعلّق پذيرد آزاد است |
|
|
غمِ جهان مخور و پندِ من مبر از ياد |
كه اين لطيفه نغزم ز رهروى ياد است: |
|
|
رضا به داده بده وز جبين گره بگشاى |
كه بر من و تو دَرِ اختيار نگشاده است[٦] |
|
[١] ( ١- ٢). غرر و درر موضوعى، باب الصّحة، ص ١٩٩.
[٢] ( ١- ٢). غرر و درر موضوعى، باب الصّحة، ص ١٩٩.
[٣] ( ٣- ٤). غرر و درر موضوعى، باب العمر، ص ٢٧٦.
[٤] ( ٣- ٤). غرر و درر موضوعى، باب العمر، ص ٢٧٦.
[٥] - حديد: ٢٢- ٢٣.
[٦] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٢٣، ص ٥٣.