جمال آفتاب و آفتاب هر نظر؛ شرحى بر ديوان حافظ - سعادت پرور، على - الصفحة ٣٩٢ - غزل ٥٨٧ مخمور جام عشقم، ساقى! بده شرابى

اى خواجه! ديده ظاهرت تاب ديدن خورشيد جمالش را ندارد؛ كه: «لا تُدْرِكُهُ الْأَبْصارُ، وَ هُوَ يُدْرِكُ الْأَبْصارَ»[١]: (ديدگان او را نمى يابند، و او ديدگان را ادراك مى نمايد.) چشمى دگر بدست آر، تا طاقت مشاهده رخسارش را داشته باشد، و تا آن بينايى را نيافته اى براى پايان يافتن هجرانت خود را در اضطراب قرار مده؛ كه:

«لَمْ تَرَهُ العُيُونُ بِمُشاهَدَةِ العَيانِ، وَرَأَتْهُ القُلُوبُ بِحَقآئِقِ الإيمانِ.»

[٢]: (ديدگان با مشاهده و ديد ظاهرى و روياروى او را نمى بينند، بلكه دلها با ايمان حقيقى‌شان او را مى بينند.) در جايى در مقام اظهار اشتياق به چنين ديدارى مى گويد:

و در جايى چون به آن نايل مى گردد، مى‌گويد:

[١] - انعام: ١٠٣.

[٢] - بحارالانوار، ج ٤، ص ٢٦، روايت ١.

[٣] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ١٩٥، ص ١٦٤.

[٤] - ديوان حافظ، چاپ قدسى، غزل ٣١١: ص ٤١.