ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ١٧٢ - باب ميراث اجداد و جدات

ساقط مى‌شود؟! بلكه حقيقت امر اينست كه جدّ با وجود برادران بمنزله يكى از ايشانست، و امّا اينكه هميشه بمنزله ايشان باشد، چنان كه هر جا برادر ارث ببرد، او نيز ارث ببرد، و هر جا از شمار ورثه ساقط شود او نيز ساقط گردد، چنين چيزى واقعيّت ندارد.

شرح: «در كتاب كافى چنين آمده است كه فضل بن شاذان گفته است: همانا جدّ بمنزله برادر است و ارث ميبرد همان طور كه برادر ارث ميبرد و از ارث محروم مى‌شود هر كجا كه برادر محروم است، زيرا كه خويشى برادر با ميّت بسبب پدر ميّت است و همچنين جدّ خويشى‌اش با ميّت بسبب پدر ميّت است، پس چون در قرابت هر دو مساويند و از يك جهت بميّت نزديكند فرض و نصيب آنان يكى است. و قول فضل مشهور است، و اعتراض صدوق- رحمه اللَّه- بر او شايد وارد نباشد، زيرا ارث بردن دو تن از يك شخص جز اين نيست كه هر دو در يك مرتبه واقع شده‌اند، لا جرم اگر يكى ارث نبرد ديگرى نيز ارث نخواهد برد و بعكس، و برادر با فرزند فرزند ارث نخواهد برد و جدّ نيز در همان مرتبه است پس لازم است كه او نيز از بردن ميراث ساقط باشد و اين قياس نيست».[١] و فضل بن شاذان بعنوان دليل بر مدّعاى خود خبرى را ذكر كرده است كه:

٥٦٥١- فراس، از شعبى، از ابن عبّاس روايت كرده است كه او گفت:

«علىّ بن ابى طالب ٧ در باره شش برادر و يك جدّ براى من نوشت كه او را مانند يكى از ايشان قرار ده، و نامه مرا محو كن» و بر اين گونه علىّ ٧ او را

[١] فضل بن شاذان مردى است فقيه ثقه و جليل القدر و يك صد و هشتاد كتاب در مذهب اماميّه دارد، و حضرت عسكرى دو بار بر او رحمت فرستاده، و مقامش اجلّ از آنست كه بر وى غمزى يا طعنى روا داريم، و فتواى فضل را ديگران نيز ردّ نكرده‌اند.