ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٦١ - باب وصيت به آزاد كردن بنده و صدقه و حج

كردنشان را صادر كرده است بقيمت تقويم ميشوند، و نخستين موردى را كه نام برده است آزاد ميكند، و آنگاه به دوم و سوم و سپس چهارم، و پس از آن به پنجم مى‌پردازد، پس اگر ثلث وفا نكرد، اين نارسائى را بحساب آنكه نامش در مرحله آخر برده شده است ميگذارد، زيرا كه آن مرد بعد از مبلغ ثلث خود، چيزى را كه مالك نبوده است آزاد كرده، و اين دستور او نافذ نخواهد بود.

٥٤٩٤- و علاء بن رزين، از محمّد بن مسلم، از امام صادق ٧ روايت كرده است، كه گفت: از آن امام در باره مردى سؤال كردم كه مرگش فرا رسيده، پس غلامش را آزاد كرده، و وصيّتى نيز انجام داده، كه مجموع آن افزون از ثلث بوده، امام فرمود: آزاد كردن غلام اجراء مى‌شود، و كمبود بحساب بقيه مى‌آيد.

٥٤٩٥- و احمد بن محمّد بن عيسى، از أبو همّام- اسماعيل بن همام- از امام ابو الحسن الرضا ٧ در باره مردى روايت كرده است كه بهنگام مرگ تفويض مالى بخويشاوندانش را وصيّت كرده، و مملوكى را آزاد كرده، ولى مجموع آنچه وصيّت كرده از ثلث افزون بوده، در اين صورت تكليف اولياء ميّت نسبت به اين وصيّت چيست؟ امام فرمود: از آزاد كردن مملوك شروع به تنفيذ و اجراء مى‌شود.

شرح: «فقه حديث آنست كه اموال بصرف وصيّت منتقل به موصى له نميشود و قبول نيز ميخواهد ولى عتق منجّز شده است بصرف وصيّت و موت لذا بر غير آن مقدّم است».