ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٨٧ - راويان احاديث كتاب و شناخت طريق مؤلف به آنان

از قاسم بن يحيى از جدّش حسن بن راشد، و نيز روايت كرده‌ام آن را از محمّد بن علىّ ماجيلويه- رضى اللَّه عنه- از علىّ بن ابراهيم بن هاشم از پدرش از قاسم بن يحيى از جدّش حسن بن راشد.

توضيح: «حسن بن راشد كنيه‌اش ابو علىّ و از وابستگان آل مهلّب است، و در روايت ضعيف مى‌باشد و از امام جواد ٧ روايت مى‌كند، وى كتابى دارد بنام راهب و راهبه و ابن غضائرى ويرا تضعيف نموده است، و طريق مؤلّف به وى به قاسم بن يحيى ضعيف است و ذكر او بعدا خواهد آمد».

و آنچه در آن از أبان بن عثمان آمده است، پس روايت كرده‌ام آن را از محمّد بن- حسن- رضى اللَّه عنه- از محمّد بن حسن صفّار از يعقوب بن يزيد و ايّوب بن نوح و ابراهيم بن هاشم و محمّد بن عبد الجبّار همگى از محمّد بن ابى عمير و صفوان بن يحيى از ابان بن عثمان احمر.

توضيح: «ابان بن عثمان احمر بجلى به ولاء از اصحاب امام صادق ٧ است و او را كوفى و هم بصرى گفته‌اند، و شيخ او را در فهرست از اصحاب ابى الحسن ٧ نيز شمرده است و گويد: از كتابهاى وى جز كتابى كه در آن مبدء و مبعث و مغازى و وفات و سقيفه و ردّه را جمع كرده نمى‌شناسم و همچنين گفته‌اند، وى ناووسى مذهب است و توثيق شده از اصحاب اجماع شمرده شده است، علّامه حلّى فرموده: نزديكتر بصواب نزد من پذيرفتن روايات اوست هر چند مذهبش فاسد است- انتهى. و ناووسى مذهب بودن وى مورد گفتگو است و محقّق اردبيلى در شرح ارشاد فرموده: «كونه ناووسيّا غير واضح بل قيل: كان ناووسيّا» و از كلام وى چنين استفاده مى‌شود كه وى ابتدا ناووسى بوده سپس به اصحاب ما