ترجمه من لا يحضره الفقيه شيخ صدوق - غفاري، علي اکبر؛ غفاري، محمد جواد؛ بلاغي، صدر - الصفحة ٤٣٥ - راويان احاديث كتاب و شناخت طريق مؤلف به آنان

گفت: پسر مالك، امام فرمود: بلكه تو مسمع بن عبد الملك ميباشى.

توضيح: «مسمع بن مالك، يا ابن عبد الملك در عنوان كردويه همدانى سابقا گذشت، و وى ثقه و صاحب تأليف است و مراد از «ابان» در طريق ابان بن عثمان احمر است، و قاسم بن محمّد جوهرى ضعيف است».

و آنچه در آن از محمّد بن اسماعيل بن بزيع آمده است، پس روايت كرده‌ام آن را از محمّد بن حسن- رضى اللَّه عنه- از محمّد بن حسن صفّار از احمد بن محمّد بن عيسى از محمّد بن اسماعيل بن بزيع.

توضيح: «محمّد بن اسماعيل بن بزيع ثقه و از اهل كوفه است و از اصحاب امام كاظم و حضرت رضا عليهما السّلام روايت مى‌كند، كنيه‌اش ابو جعفر و از كارداران ابو جعفر دوانيقى است، و علىّ بن نعمان اعلم نخعى كه از بزرگان و وجوه محدّثين اهل كوفه است وصيّت كرد كه كتابهاى او را به محمّد بن اسماعيل بدهند، در مدح او رواياتى است كه در اين مختصر مجال ذكر آنها نيست، و نجاشى پاره‌اى از آن را نقل كرده است، طريق صدوق به وى صحيح است».

و آنچه در آن از علىّ بن ريّان آمده است، پس روايت كرده‌ام آن را از محمّد بن علىّ ماجيلويه- رضى اللَّه عنه- از علىّ بن ابراهيم، از پدرش از علىّ بن ريّان.

توضيح: «علىّ بن ريّان- با تشديد ياء- ابن صلت اشعرى قمّى ثقه و صحيح و اصلا كوفى است ولى بقمّ منسوب است زيرا پدرانش از مدينه بكوفه و از كوفه به قم هجرت كرده و در قم منزل گزيدند، وى از جانب امام هادى وكيل بوده و از آن حضرت نسخه‌اى را روايت مى‌كند، و او و برادرش محمّد بن ريّان كتاب مشتركى دارند، و طريق مؤلّف به او حسن است به ابراهيم بن هاشم».