س ٤١- قناتى است كه به مدت يك سال با قرعه شرعى بين شركاء تقسيم شده است و تا به حال دو مرتبه خراب شده و آب آن به كلّى بند آمده است هم اكنون كه باز شده است مرقوم بفرماييد كه آيا قرعه اولى باطل است و بايد دو مرتبه قرعه شود يا خير؟

ج- تقسيم آب مشترك بر حسب زمان منوط به توافق تمام شركاء است و هر وقت هر يك از شركاء بخواهد مى‌تواند از آن توافق برگردد. ج ٢ ف ص ٢٦٦

(٥٩٨- ١٥٠)

س ٣٩- چند نفر كه وارث ميّتى هستند ماترك آن ميّت را بين خود تقسيم نموده‌اند.

فرداى همان روز دو نفر از وارث ادّعاء غبن نموده و غبن خود را ثابت نموده و يك هزار متر زمين به عنوان مغبونى گرفته و تصرّف نمودند. اكنون كه سه سال از اين جريان مى‌گذرد يكى از آن ورّاث مى‌گويد من ملكى كه قبلًا داده بودم نسبت به سهم خود استرداد مى‌كنم. مستدعى است تكليف وارثها را در اين مسأله روشن فرمائيد.

ج- با فرض ثبوت «غبن»، تقسيم اوّل صحيح نبوده و چون تقسيم جديدى نشده تركه بين همه ورثه مشاعاً مشترك است، و اگر بخواهند بايد با تعديل سهام نسبت به سهم الارث هر يك، تقسيم جديد نمايند. ج ٣ ف ص ٣٨٧- ٣٨٨

س ٤٦- چند روز پس از فوت پدر، همه ورّاث به رسيدگى اموال پدر پرداخته و سهم الارث صغار را خانه و خانه‌سرا تعيين مى‌كنند به شرط اين كه پس از بزرگ شدن بابت سهم الارث به دخترهاى كبير مقدارى پول بدهند، امّا اين خواهران كبيره اين مقدار را ناعادلانه دانسته و به آن اعتراض دارند، و مى‌گويند قيمت خانه و خانه‌سرا بيش از مقدار محاسبه شده است، و سهم ما كم تعيين گرديده است. آيا ورّاث حقّ ابطال اين تقسيم و سهم خود را با رعايت قانون اسلام دارند يا خير؟

ج- اگر تقسيم با تعديل سهام و قرعه يا مصالحه واقع شده حقّ به هم زدن آن را ندارند. ج ٣ ف ص ٣٩١

س ٤٧- پدر اين جانبان در حدود پنجاه سال قبل به رحمت حقّ واصِل شده است، پس از فوت او جلسه‌اى در حضور عالمان محل تشكيل شده و تمام ماترك متوفّى‌ صورت‌بردارى شده و پس از وضع ديون و ثلث، ميزان سهم ارث ورّاث معيّن گرديده و (به شرح مندرج در حاشيه تقسيم نامه، و طبق اقرارنامه‌هاى جداگانه كه در همان تاريخ به خط و مهر عالمان تنظيم گرديده) سهم ورّاث تأديه شده و سهم ارث ورّاث صغير نيز به‌