س ٢٠٨- مغازه‌اى را شخصى ٢٥ سال پيش از شخصى گرفته و در آن زمان سرقفلى معمول نبوده و نداده است، فعلًا آن مغازه مبلغى سرقفلى دارد مغازه هم خريد و فروش شده و ديگرى صاحب آن مى‌باشد بفرمائيد مى‌تواند آن آقائى كه در مغازه است شرعاً ادّعاى سرقفلى بنمايد و اگر مبلغى گرفت- در صورت راضى نبودن صاحب مغازه- و [بعد مغازه را] تحويل صاحبش داد، براى شخص گيرنده اين پول چه صورتى دارد؟

ج- اگر از طرف مالك حق سرقفلى به او داده نشده حق مطالبه سرقفلى ندارد.

ج ٢ ف ص ١٦٥- ١٦٦

س ٢٠٩- اينجانب مغازه‌اى را به شخصى مدّت دو سال اجاره داده‌ام اكنون مدت ٧ ماه هم از مدّت مقرّر گذشته و تخليه نمى‌كند و مى‌گويد بايد ٥٠ هزار تومان بدهيد تا مغازه را تخليه نمايم، آيا اين از نظر شرعى صحيح است؟

ج- در پايان مدت اجاره با مطالبه مالك، مستأجر بايد مورد اجاره را تخليه كند و اگر شرط سرقفلى در ضمن عقد براى مستأجر نشده حق مطالبه سرقفلى ندارد.

ج ٢ ف ص ١٦٦

(٤٩٤)

س ٢١٠- دو باب مغازه را در سال ١٣٤١ به مدّت يك سال اجاره دادم و بعد از اين كه مدّت اجاره تمام شد، چندين بار مراجعه كردم و تقاضاى تخليه نمودم و گفتم: «راضى نيستم از اين ملك استفاده كنى!» و ايشان ترتيب اثرى ندادند؛ در سال ٥٦ بدون اطلاع و رضايت من- با اين كه در اجاره نامه قيد شده بود كه مستأجر حق انتقال به غير را ندارد- به مدّت يك سال اجاره داد و من از اين جريان بعداً مطلع شدم؛ از ايشان خواستم مغازه را تخليه كند ايشان گفتند: «بايد دو ميليون ريال به عنوان سرقفلى به من بدهى!» در صورتى كه من بدون سرقفلى به او اجاره دادم. خواهشمند است در اين مورد حكم شرعى را مرقوم فرماييد.

ج- مستأجر پس از سر آمدن مدّت اجاره مكلّف است ملك را تخليه كند و به مالك برگرداند و حق ندارد از مالك مطالبه سرقفلى نمايد و يا آن كه ملك را بدون اجازه مالك تصرّف كند و يا به ديگرى اجاره دهد. ج ٢ ف ص ١٦٦- ١٦٧

(٤٩٤)

س ٢١١- شخصى باغبان يكى از سرمايه‌داران بود، حدود ٤ سال براى او كار كرد و بعد صاحب باغ به دلايلى مى‌خواست كه باغبان را بيرون كند، امّا باغبان مبلغى حدود