مسأله ١- اگر سنگى را در ملكش يا ملك مباح قرار دهد يا چاهى را حفر نمايد يا ميخى را بكوبد يا چيزهاى لغزنده را بياندازد و مانند اينها، ديه كسى را كه افتاده ضامن نيست. و اگر در راه (عمومى) مسلمين يا در ملك ديگرى بدون اذن او باشد، بر او در مالش ضمان ثابت است و اگر در ملك ديگرى حفر نمايد و مالك راضى به آن باشد پس ظاهراً ضمان از حفركننده ساقط است. و اگر اين را به خاطر مصلحت رهگذرها انجام دهد ظاهراً ضمانى نيست؛ مانند كسى كه جهت دفع حرارت يا جهت پخش نشدن غبار، راه را آب‌پاشى كند و مانند اينها. ج ٤ ص ٣٦٩

مسأله ٢- اگر مثلًا چاهى را در ملك خودش حفر نمايد سپس كسى را كه اطلاع ندارد دعوت نمايد، مانند نابينا يا راه تاريك باشد، ظاهراً ضامن است. و اگر بدون اذن او يا به اذن سابق او قبل از كندن چاه داخل شود و اذن دهنده مطلع نباشد، ضامن نيست.

ج ٤ ص ٣٦٩

مسأله ٣- اگر سيل سنگى را بياورد ضمانى بر كسى نيست، اگرچه به از بين بردن آن متمكن باشد. و اگر سنگ را بردارد و در جاى ديگرى مانند محلّ اول يا ضرردارتر از آن، قرار دهد اشكالى در ضمان نمى‌باشد. و امّا اگر به خاطر مصلحت عابرين آن را از وسط راه به كنارى بزند، ظاهراً ضمانى نيست. ج ٤ ص ٣٦٩

مسأله ٤- اگر در ملك ديگرى عدواناً چاهى را حفر نمايد، پس شخص سومى در آن عدواناً داخل شود و در چاه بيفتد، حفر كننده ضامن است. ج ٤ ص ٣٦٩

مسأله ٥- از (اقسام) ضرر رساندن به راه مسلمين، نگهداشتن چهارپايان در راه و ريختن اشياء براى فروش است. و همچنين است نگهداشتن اتومبيل‌ها، مگر براى مصلحت رهگذرها، به اندازه‌اى كه سوار شدن و نقل آنها بر آن توقف دارد.

ج ٤ ص ٣٦٩- ٣٧١

(١٣٢)

مسأله ٩- اگر به مقدار نياز، آتشى در ملك خودش روشن كند در صورتى كه احتمال سرايت ندهد، بدون اشكال اگر اتفاقاً سرايت كند و نفس يا مالى را تلف نمايد، ضامن نمى‌باشد. همانطورى كه اگر از مقدار نيازش زيادتر باشد با علم او به سرايت، اشكالى در ضمان نيست. و ظاهر آن است كه با علم او به سرايت اگرچه به مقدار نيازش باشد، ضمان ثابت است، بلكه ظاهر آن است كه اگر عادتاً اقتضاى سرايت داشته باشد در