انداخته و اجتماع بنا كننده ديوار متمايل با كسى كه ديوار را ريخته. و اگر مباشر، ضعيف و سبب، قوى باشد، پس ضمان بر سبب است مانند اينكه چاهى را در خيابان حفر نمايد و آن را بپوشاند پس غير او شخص سومى را با جهل او به قضيه، دفع نمايد پس در چاه بيفتد، ضمان بر حفر كننده است. ج ٤ ص ٣٧٧

مسأله ٢- اگر دو سبب جمع شوند، ظاهر آن است كه ضمان بر سببى است كه تأثيرش زودتر است، اگرچه حدوث آن ديرتر باشد؛ مانند اينكه چاهى را در خيابان حفر نمايد و ديگرى سنگى را در كنار آن قرار دهد پس شخصى به سنگ خورده در چاه بيفتد، ضمان برقرار دهنده سنگ است. و اگر كاردى را در چاه نصب كند، پس كسى در چاه روى كارد بيفتد، ضمان بر حفر كننده چاه است. و اگر كسى سنگى را قرار دهد و كسى ديگر، سنگى را پشت آن قرار بدهد پس شخصى به سنگ بخورد و روى سنگ ديگر بيفتد ضمان بر كسى است كه اين شخص به سنگ او خورده است و به همين منوال. اين با تساوى آنها است در عدوان، ولى اگر يكى از آنها عدوان داشته باشد، ضمان فقط بر او مى‌باشد، مانند اينكه شخصى سنگى را در ملك خود قرار دهد و متعدّى چاهى را حفر كند، پس كسى به سنگ بخورد و در چاه ساقط شود، ضمان بر حفر كننده متعدى است.

ج ٤ ص ٣٧٧- ٣٧٩

مسأله ٣- اگر چاه كم عمقى را حفر كند پس غير او، آن را عميق نمايد، پس آيا ضمان بر اولى است- به جهت سبقت او- يا بر دومى است يا بر هر دو؟ چند احتمال است كه ارجح آنها اولى است. ج ٤ ص ٣٧٩

مسأله ٤- اگر دو نفر يا بيشتر مثلًا در قرار دادن سنگ مشترك باشند، پس ضمان بر تمام آنها است؛ و ظاهر آن است كه ضمان به طور مساوى است اگرچه نيروهايشان مختلف باشد. ج ٤ ص ٣٧٩

مسأله ٥- اگر دو نفر در چاه بيفتند پس هر يك از آنها به واسطه تصادم با ديگرى، هلاك شود ضمان بر حفر كننده است. ج ٤ ص ٣٧٩

صدر مسأله ١- و منظور از اسباب در اينجا هر فعلى است كه تلف با وجود آن فعل، به علتى غير آن حاصل مى‌شود، به طورى كه اگر آن فعل نبود تلف حاصل نمى‌شد، مانند كندن چاه و كار گذاردن كارد و انداختن سنگ و به وجود آوردن زمينه و محل لغزش و مانند اينها. ج ٤ ص ٣٦٩