قانون مدنى و فتاواى امام خمينى - كيائى، عبد الله - الصفحة ١٧٦ - مبحث سوم - در حريم املاك

مى‌باشند، (در بين آنها) حريمى نمى‌باشد؛ پس اگر دو مالك كه همسايه هستند ديوارى را در بين، احداث كنند، حريمى براى آن، در دو طرفش نمى‌باشد. و اگر يكى از آنها در آخر حدود ملكش ديوار يا نهرى را احداث كند آنها حريمى در ملك ديگرى ندارند. و همچنين اگر يكى از آنها قناتى را در ملك خودش حفر نمايد ديگرى هم حق دارد كه قنات ديگرى در ملك خودش احداث كند اگرچه حدّى بين آنها نباشد.

ج ٣ ص ٣٥٧- ٣٥٩

(٣٠- ٣٨)

- ر. ك. ١٣٢/ مس/ ١٦، ١٣٨ مس ٩- ١٠.

- ١٤٣/ مس/ ٦.

س ٣٢- زمين‌هاى ديمى كه در حريم روستاها است و مردم مشتركاً از آن استفاده مى‌نمايند و ملك كسى نيست، آيا در صورت اعراض از وطن يا عدم استفاده ممتدّ، آن حق از بين مى‌رود يا باقى است؟

ج- حقّ استفاده از حريم، تابع حقّ استفاده از خود روستا است. ج ٢ ف ص ٥٨٢

س ٣٣- چشمه آبى است در دامنه كوه كه به هيچ وجه استفاده كشاورزى از آن نمى‌شود و آب به هدر مى‌رود، ولى گوسفندان ده از آن استفاده مى‌كنند، روستاى ديگرى است نزديك به آن چشمه كه فاقد آب است و براى آشاميدن مى‌توان از آن آب لوله كشى كرد، آيا شرعاً مانعى ندارد؟

ج- چشمه اگر در محدوده حريم آبادى قرار دارد و مورد استفاده اهالى آبادى ولو براى آب دادن گوسفندان است در صورتى كه زائد بر حاجت اهالى آبادى نباشد، ديگران بدون اجازه اهالى آبادى حقّ استفاده ندارند. ج ٢ ف ص ٥٨٣

س ٣٤- فرموده‌ايد كه حريم ده را كسى مالك نمى‌شود بنابراين اكثر دهات و قصبات كه اول كوچك بوده و به تدريج زمينهاى اطراف آنها را كه موات بوده گرفته و خانه ساخته‌اند و همچنين فعلًا زمينهاى مواتى كه متصل به ديوار دهات و قصبات است و بلامانع است مى‌گيرند و خانه مى‌سازند آيا اينها مالك اين گونه زمينها شده‌اند يا اينكه غصب است يا حكم ديگرى دارد؟

ج- اگر قبل از احداث قريه، مزرعه احداث شده و قريه در زمين محياة ايجاد شده قريه حريم ندارد و چنانچه در اراضى موات احداث شده باشد حريم دارد و نبايد در