پايه بندى نموده و تغيير شكل نيز داده‌اند و آب را عبور داده‌اند، صاحب باغ بر اثر ريزش احتمالى از فيمابين چوبها با تحمل خسارت قبلى قادر به تجديد اعيان و مرمّت نيست مضافاً بر اينكه قبل از تخريب باغ فوق الذكر از چندين نقطه مختلف نهر انشعاب آب داشته و مشروب مى‌گرديده است كه فعلًا به دليل تغيير جهت و شكل نهر امكان آبيارى از يك جا هست و خسارت ديگرى نيز از اين راه متوجه باغ شده است آيا صاحبان املاك ذى نفع از نهر در هر دو صورت ضامن ضرر وارده مى‌باشند يا خير؟ ثانياً آيا بايد نهر را به نحوى درست نمايند تا صاحب باغ بتواند از جاهاى اوليه آبيارى نمايد و از ريزش نهر در امان باشد و اشجار خود را مرمت نمايد يا نه؟

ج- اگر ريزش نهر و خساراتى كه به باغ وارد شده بدون تعدّى و تفريطى از طرف آنها بوده ضامن نيستند ولى تغيير مسير نهر بدون رضايت تمام شركاء جايز نيست و موجب ضمان است. ج ٢ ف ص ٥٥٣- ٥٥٤

(١٠٠- ١٥١- ٥٨٢)

ماده ٣٣٤: مالك يا متصرف حيوان مسئول خساراتى نيست كه از ناحيه آن حيوان وارد مى‌شود مگر اينكه در حفظ حيوان تقصير كرده باشد ليكن در هر حال اگر حيوان به واسطه عمل كسى منشأ ضرر گردد فاعل آن عمل مسئول خسارات وارده خواهد بود.

مسأله ١٣- در صورت داشتن چهارپاى وحشى مانند شتر مست و اسبى كه گاز مى‌گيرد و سگ درنده، حفظ آن واجب است. پس اگر در حفظ آنها اهمال نمايد، جنايت آنها را ضامن است. و اگر حال آنها را نداند يا بداند ولى بر حفظ آنها قادر نباشد و تفريط نكند، ضمانى نيست. و اگر بر شخصى حمله كند پس به مقدارى كه دفاع، آن را اقتضا مى‌كند، دفاع نمايد پس حيوان بميرد، يا جنايتى بر آن حيوان وارد شود، ضامن نيست؛ بلكه اگر آن را از نفس محترمه يا مال محترمى دفع نمايد ضامن نيست. و اگر در دفاع افراط كند و بر آن حيوان جنايت وارد نمايد با اينكه دفع آن به غير آن ممكن بوده، يا براى غير دفاع، جنايتى بر آن وارد نمايد ضامن است. و ظاهر آن است كه اين حكم در پرنده‌هاى شكارچى و گربه جارى است، حتى در ثبوت ضمان در صورت تعدّى از مقدار دفاع. ج ٤ ص ٣٧٥

مسأله ١٤- اگر چهارپايى بر چهارپاى ديگر هجوم آورد و چهارپاى داخل شونده، جنايت وارد نمايد، پس اگر به تفريط مالك در حفظ نمودن آن باشد، ضامن است. و اگر