قانون مدنى و فتاواى امام خمينى - كيائى، عبد الله - الصفحة ١٩٦ - باب اول - در احياء اراضى موات و مباحه

مى‌كردند و تقريباً بيست سال بلاكشت و زرع مانده و به صورت موات درآمد و حدود پنج سال قبل شخصى با اجاره و اجازه از مالكين اولى و اصلى در زمين مزبور يك حلقه چاه عميق زده و زمين را احيا مى‌نمايد آيا زارعين بيست سال قبل كه در طول اين مدت زمين را ترك كرده بودند حقى در زمين احيا شده دارند يا خير؟

ج- اگر قبلًا زارعين زمين را به احياء مالك شده‌اند تا اعراض نكرده‌اند به ملكيت آنها باقى است. ج ٢ ف ص ٥٧٧

س ٢٠- چنانچه قسمتى از اراضى كه در اثر كمى آب قنات و بادهاى فصلى و نبودن وسائل فعلى (تراكتور و غيره) از استفاده افتاده و در وضع موجود مى‌توان با سهولت آنها را قابل استفاده نمود اين قبيل اراضى در صورت تمايل عمران و آبادانى آن به مالك مى‌رسد يا به غير؟

ج- زمينهاى مذكوره اگر سابقه احياء ندارد و يا بعد از احياء مالك از آن اعراض نموده ملك كسى نيست و هر كس با شرايط، در احياء آن سبقت گرفت مالك مى‌شود.

ج ٢ ف ص ٥٧٧- ٥٧٨

س ٢١- مستدعى است فتواى مبارك را در مورد زمينى كه از سالها پيش مورد كشت بوده و طبق قاعده كشاورزى يك سال در ميان كاشته مى‌شود آيا موات محسوب مى‌شود يا نه؟

ج- تنها ترك كشت زمين زراعتى يك سال در ميان موجب سلب مالكيّت مالك شرعى نسبت به آن نمى‌شود و زمين ذكر شده موات محسوب نمى‌شود و تا مالك از آن اعراض نكرده تصرف در آن بدون اجازه او غصب و حرام است. ج ٢ ف ص ٥٧٨

س ٣٨- اينجانب كشاورزى از روستاى بيرجند، سه بند[١] دارم هر كدام به مساحت تقريبى پانصد الى هزار متر مربع كه ساليان سال روى آن زحمت كشيده و كار كشاورزى كرده و مى‌كنم، در شيب رودخانه و آب اضافى بندهاى مذكور كه زمين رودخانه بوده حدود دو سال پيش اقدام به كشيدن يك سيل بند و سدّ خاكى نمودم تا آب اضافى بندهايى كه از مجراى آن خارج مى‌شود و همچنين آب احتمالى رودخانه را در آن جمع‌

[١]. بند عبارت است از زمينهايى كه با آب رودخانه‌هاى فصلى در زمستان آبيارى و بعد كشت‌مى‌شود.