تسبيب ضامن نمى‌باشد، مگر اينكه غذاى بچه منحصر در شير خوردن از مادرش باشد و گله در محل درنده‌ها و مظان خطر باشد و حفاظت آن منحصر به حفاظت چوپان از آن باشد كه در اين صورت احتياط (واجب) آن است كه ضامن مى‌باشد. ج ٣ ص ٣٣٧

مسأله ٥٧- از موارد تسبيبى كه موجب ضمان است موردى است كه سر ظرفى را كه مايعى در آن است باز كند و مايع بيرون ريخته شود. و اما اگر سر ظرف را باز كند سپس اتفاقاً بادى كه پيدا شده آن را وارونه كند يا به وسيله پريدن پرنده‌اى روى آن، بيفتد و مايعش ريخته شود، در ضمان تردد و اشكال است. البته در موردى كه باز كردن سر ظرف در حال وزيدن باد تند باشد يا در محل اجتماع پرنده‌ها و مظان وقوع آنها بر آن باشد، ضمان آن تقويت مى‌شود. ج ٣ ص ٣٣٧

مسأله ٦١- از موارد تسبيب موجب ضمان، آن است كه مثلًا آتشى را در ملك و خانه‌اش روشن كند و پس از آن آتش از آنجا فراتر رود و خانه همسايه‌اش را بسوزاند؛ در صورتى كه بيشتر از نيازش باشد و معلوم يا مظنون باشد كه مثلًا به سبب تندى باد به خانه همسايه‌اش سرايت مى‌كند. بلكه ظاهر آن است كه دومى كفايت مى‌كند؛ پس با علم يا ظن به سرايت آن ضامن مى‌شود ولو اينكه به مقدار نيازش باشد. بلكه بعيد نيست در صورتى كه معتقد باشد كه سرايت نمى‌كند ولى خلاف آن معلوم شود، ضامن باشد، مانند اينكه در وقت روشن كردن آتش بادى باشد كه اعتقاد پيدا كند اين چنين بادى موجب سرايت به همسايه نمى‌شود پس خلاف آن معلوم شود. البته اگر هوا ساكن باشد به طورى كه با آرام بودن هوا از سرايت آن مأمون باشد و اتفاقاً باد تندى ناگهان وزيدن بگيرد، پس شراره آن به همسايه برسد عدم ضمان آن قوى است.

ج ٣ ص ٣٣٧- ٣٣٩

(١٣٢)

مسأله ٦٢- اگر آبى را به ملك خودش بيندازد و به ملك ديگرى سرايت كند و ضرر به آن برساند، ضامن است ولو اينكه معتقد باشد كه سرايت نمى‌كند. البته ضمان او در جايى كه از اختيارش بيرون برود در صورتى كه معتقد به عدم سرايت آن باشد مورد اشكال است و احتياط (واجب) ضمان است. و اگر در وقت آب دادن، راه آب به ملك ديگرى بسته باشد ولى به غير كار او، باز شود ضمانى بر او نمى‌باشد.

ج ٣ ص ٣٣٩

(١٣٢)