راه روشن (ترجمه المحجة البيضاء) - الفيض الكاشاني - الصفحة ٢١٩ - تميز ميان آنچه محبوب و مكروه خداست
به عمليّات شعبدهبازى مىنگرد كه از پشت پرده آدمكهايى بيرون مىآورد كه مىرقصند نعره مىزنند مىايستند و مىنشينند در حالى كه آنها از تكّه پارچههايى ساخته شدهاند كه به خودى خود حركتى ندارند و حركات آنها به وسيله نخهاى مويى باريك است كه در تاريكى شب ديده نمىشوند. سر اين نخها پيوسته در دست شعبده باز مىباشد كه از چشم كودكان پنهان است و كودكان با مشاهده اين خيمه شب بازى شادى مىكنند و دچار شگفتى مىشوند، زيرا گمان مىكنند اين تكّه پارچهها مىرقصند و بازى مىكنند و مىايستند و مىنشينند. امّا خردمندان مىدانند كه آن جنبانيدن است نه جنبيدن و بسا بعضى تفصيل و چگونگى آن را ندانند و آن كه به برخى از چگونگى آن آگاهى دارد هرگز به اندازه شعبده بازى كه كار به فرمان او و سر نخها به دست اوست بدين اعمال آگاه نيست. كودكان دنيا نيز همين گونهاند و همگى مردم جز دانشمندان كودكند.
به اين اشخاص مىنگرند و گمان مىكنند كه اينها به خودى خود در حركت و جنبش هستند، در نتيجه امور خود را به آنها حواله مىدهند و عالمان مىدانند كه آنها را ديگران به حركت درآوردهاند، ليكن چگونگى به جنبش درآوردن آنها را نمىدانند. اينان اكثريّت عالمان را تشكيل مىدهند، و تنها عارفان و عالمان راسخ در علم با چشمان تيزبين خود رشتههاى باريك عنكبوتى بلكه خيلى باريكتر از آنها را كه از آسمان و اطراف آن به سوى اهل زمين آويخته است مىبينند و اين رشتهها به سبب دقّت و باريكى با چشم سر ديده نمىشوند. آنگاه مشاهده مىكنند كه سر اين رشتهها به مراكزى كه از آن آويزان شدهاند قرار دارد و اين مراكز در دست فرشتگانى است كه جنبنده آسمانها مىباشند، و مىبينند كه چشمان فرشتگان متوجّه حاملان عرشند و انتظار مىكشند كه چه اوامرى از حضرت ربوبيّت بر آنها فرود مىآيد تا در اجراى فرمان او معصيت نكنند و آنچه را به آنها امر مىشود انجام دهند. اين مكاشفات در قرآن بدين گونه تعبير شده كه فرموده است: وَ في السَّماءِ رِزْقُكُمْ وَ ما تُوعَدُونَ«٧٨» و درباره انتظار فرشتگان آسمانها براى نزول فرامين و تقديرات الهى فرموده است: خَلَقَ سَبْعَ سَماواتٍ وَ من الْأَرْضِ مِثْلَهُنَّ يَتَنَزَّلُ الْأَمْرُ بَيْنَهُنَّ لِتَعْلَمُوا أَنَّ الله عَلى كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ، وَ أَنَّ الله قَدْ أَحاطَ بِكُلِّ شَيْءٍ عِلْماً.«٧٩» اينها امورى است كه تأويل آنها را جز خداوند و راسخان در علم نمىدانند.