يكى را دوست مى‌دارد و نام او جبرئيل، روح القدس و روح الامين است و او نزد خداوند محبوب، مطاع و مكين است، و ديگرى را دشمن مى‌دارد و او ابليس است و وى ملعون و مهلت داده شده تا روز قيامت است. سپس ارشاد را به جبرئيل نسبت داده و فرموده است: قُلْ نَزَّلَهُ رُوحُ الْقُدُسِ من رَبِّكَ بِالْحَقِّ«٧٥» و نيز: يُلْقِي الرُّوحَ من أَمْرِهِ عَلى‌ من يَشاءُ من عِبادِهِ«٧٦» و اغوا يعنى گمراه كردن را به ابليس منسوب كرده و فرموده است: لِيُضِلَّ عَنْ سَبِيلِهِ.«٧٧» اغواء به معناى متوقّف كردن بندگان پيش از رسيدن به مقصد حكمت است.

بنابر اين بنگر چگونه اغوا را به بنده‌اى نسبت داده كه بر او خشمگين است و ارشاد را كه عبارت از سوق دادن به سوى هدف حكمت است به بنده‌اى منسوب كرده كه او را دوست مى‌دارد.

براى اين مطلب در آنچه عادت و معمول است مثالى وجود دارد و آن اين كه پادشاه اگر به كسى نيازمند شود كه ساقى شراب او شود و به كسى كه او را حجامت كند و به كسى كه جلو منزل او را از پليديها پاك سازد و در همين حال او را دو بنده باشد بى‌ترديد كار حجامت و نظافت را به يكى از اين دو بنده كه زشت‌تر و پست‌تر است خواهد سپرد، و آوردن شراب ناب را براى او به آن كه زيباتر و كاملتر و نزد او محبوبتر است واگذار خواهد كرد. نبايد بگويى كه اين عمل من است و چرا بايد عمل خدا همچون عمل من باشد، زيرا تو خطا مى‌كنى از اين كه عملت را به خودت نسبت مى‌دهى و اوست كه انگيزه تو را متوجّه آن كرده است كه فعل مكروه را به شخص مكروه و فعل محبوب را به شخص محبوب تخصيص دهى تا عدالت كامل و برقرار شود چه گاهى عدالت او به امورى كامل مى‌شود كه تو را در آنها دخالتى نيست و گاهى با دخالت تو تمام مى‌شود، زيرا تو نيز از افعال او هستى و انگيزه قدرت، علم، عمل و ديگر اسباب و موجبات حركات تو به يك تعبير فعل كسى است كه آنها را از روى عدل به ترتيبى مرتّب ساخته كه افعال معتدل و مناسب از آنها به وجود مى‌آيد جز اين كه تو جز خويشتن را نمى‌بينى و گمان مى‌كنى آنچه در عالم شهود بر تو آشكار مى‌شود در عالم غيب و ملكوت سببى ندارد، به همين جهت آن را به خودت نسبت مى‌دهى. تو مانند كودكى هستى كه در شب‌

«٧٥» نحل / ١٠١: بگو آن را روح القدس از جانب پروردگارت بحق نازل كرده است .

«٧٦» مؤ من / ١٥: روح را به فرمانش بر هر كس از بندگانش كه بخواه القا مى كند.

«٧٧» زمر / ٨:... تا مردم را از راه او منحرف سازد.