المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٤٨ - عامل در مفعول معه

ما انت و زيدا و كيف انت و قصعة من ثريد.

بنابراين گفته مصنّف كه لازم است قبل از مفعول معه فعل يا شبه فعل باشد باطل گرديد.

جواب‌

در جواب مى‌گوئيم:

اوّلا: اكثر ادباء در اينموارد رفع مى‌دهند يعنى « واو » را عاطفه مى‌دانند.

ثانيا: اگر آنرا واو بمعناى مع فرض كنيم و كلمه بعدش را منصوب قرائت نمائيم اين نصب بعقيده برخى بواسطه فعلى است مقدّر كه از ماده « كون » مى‌باشد لذا تقدير « ما انت و زيدا»، ما تكون و زيدا (چه هستى با زيد) و « كيف انت و قصعة من ثريد»، كيف تكون و قصعة من ثريد (چگونه هستى با كاسه‌اى آبگوشت) ميباشد.

سپس مصنّف گويد:

اگر عطف ممكن باشد بدون هيچ ضعفى، البتّه از غير عطف بهتر است و در جائيكه عطف نسق ضعيف باشد نصب اختيار شده است.

شارح گويد:

شرح و توضيح كلام مصنّف اينستكه:

واو، واقع در جمله از دو حال خارج نيست:

الف: آنكه عاطفه قرار دادنش ممكن باشد بدون هيچگونه ضعفى در آن.

حكم اينفرض آنستكه بهتر است آنرا عاطف قرار داده و كلمه بعدش را بماقبل عطف كرده نه آنكه بنابر مفعوليّت نصب دهيم مانند:

كنت انا و زيد كالاخوين (من و زيد همچون دو برادر هستيم).

شاهد در « واو » بوده كه اگر آنرا عاطف دانسته و بواسطه‌اش « زيد » را