المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٠٤ - موارد وجوب حذف عامل مفعول مطلق

الرّفع على الخبريّة فى الصّورتين نحو « امرك سير سير» و « انّما سيرك سير البريد».

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

همچنين است مفعول مطلقى كه مكرّر وارد شده و نيابت از فعل نموده و به اسم عين مستند باشد.

شارح گويد:

و: يكى ديگر از موارد وجوب حذف عامل مفعول مطلق آنجائى است كه مفعول مطلق مصدر مكرّر بوده و از فعل نيابت كرده و به اسم عين نسبت داده شده باشد مانند:

زيد سيرا سيرا (زيد سير مى‌كند سيركردنى).

در اينمثال « سيرا » مفعول مطلق و مصدرى است كه تكرار شده و نيابت از فعل كرده و به اسم عين و ذات يعنى « زيد » نسبت داده شده و تقدير كلام: زيد يسير سيرا سيرا مى‌باشد.

سپس مصنّف گويد:

و همچنين است مفعول مطلقى كه محصور بوده و از فعل نيابت نموده و به اسم ذات نسبت داده شده باشد.

شارح گويد:

ز: يكى ديگر از موارد وجوب حذف عامل مفعول مطلق آنجائى است كه مفعول مطلق مصدرى باشد كه بواسطه « الّا » يا « انّما » محصور بوده و از فعل نيابت كرده و باسم ذات نسبت داده شده باشد مانند:

ما انت الّا سيرا (نيستى تو مگر آنكه سير مى‌كنى سيركردنى).

شاهد در « سيرا » است كه محصور به « الّا » واقع شده و از فعل نيابت كرده است لذا حذف عاملش واجب است و اينمثال در تقدير: ما انت الّا تسير سيرا مى‌باشد.