المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٥٣ - ششم از نواسخ ظن و نظائر آن

دانشمندتر).

٤- وجد بمعناى علم مانند آنچه در فرموده حقتعالى آمده:

انّا وجدناه صابرا ( ما او را صبركننده دانستيم).

نه آنچه بمعناى اصاب (رسيد) يا غضب (خشمگين شد) يا حزن (محزون و غمگين گرديد) مى‌آيد.

قوله: ظنّ و اخواتها: يعنى نظائر ظنّ.

قوله: بعد اخذها: ضمير مؤنّث به ظنّ و اخواتها راجع است.

قوله: فتنصبهما: ضمير فاعلى به ظنّ و اخواتها راجع بوده و ضمير مفعولى به مبتداء و خبر برمى‌گردد.

قوله: مفعولين لها: ضمير در « لها » به ظنّ و اخواتها برمى‌گردد.

قوله: ليست كلّها عاملة هذا العمل: مقصود از « هذا العمل» نصب به مبتداء و خبر مى‌باشد.

قوله: و المفرد المضاف يعمّ: مقصود از مفرد مضاف كلمه « فعل القلب» است در كلام مصنّف كه از آن اينمعنا استفاده مى‌شود: تمام افعال قلوب مبتداء و خبر را نصب مى‌دهند.

قوله: بيّن: جواب است براى « لمّا ».

قوله: ما اراده منها: ضمير فاعلى در « اراده » به مصنّف و ضمير مفعولى به ماء موصوله راجع است و ضمير مجرورى در « منها » به افعال قلوب برمى‌گردد.

قوله: فقال: يعنى فقال المصنّف.

قوله: انّهم يرونه بعيدا الخ: آيه (٧) از سوره معارج.

قوله: فان علمتموهنّ مؤمنات: آيه (١٠) از سوره ممتحنه.

قوله: انّا وجدناه صابرا: آيه (٤٤) از سوره ص.

متن: «٢٠٧»