المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٤٠ - حكم لاء نفى جنس

يعنى: پدر و پسرى مانند مروان و فرزندش وجود ندارد هنگامى كه فرزند يعنى عبد الملك كرامت را رداء و لنگ خود قرار دهد و بواسطه آن عطاء و بخشش نمايد.

شاهد در « ابنا » است كه بر « اب » عطف شده بدون اينكه لفظ « لاء » برسرش تكرار شود فلذا آنرا منصوب قرار داده‌ايم.

و نيز مانند: لا رجل و امرأة فى الدّار (نيست مرد و زنى در خانه).

شاهد در « امرأة » بوده كه به « رجل » عطف شده بدون اينكه لفظ « لاء » برسرش تكرار شود فلذا آنرا مرفوع خوانده‌ايم البتّه بطور شذوذ و ندرت آنرا مبنى برفتح نيز نموده‌اند چنانچه اخفش مثال « لا رجل و امرأة» بفتح « امرأة » را نقل و حكايت كرده است.

قوله: لا رجل ظريفا فيها: يعنى فى الدّار.

قوله: من نعت المبنى المفرد: كلمه « من » بيان است از « غير ما يلى» و كلمه « المفرد » صفت است براى « نعت ».

قوله: من نعت المبنى: يعنى نعتى كه غير مفرد بوده ولى منعوتش مبنى مى‌باشد.

قوله: بالفصل فى الاوّل: مقصود از « الاوّل » نعت مفردى است كه بين آن و منعوتش فاصله باشد.

قوله: و شبهها فى الثّانى: ضمير مؤنّث در « شبهها » به اضافه راجع بوده و مقصود از « الثّانى » نعت غير مفردى است كه منعوتش مبنى باشد.

شرح عربى:

تتمّة

لم يذكر المصنّف حكم البدل و لا التّوكيد امّا البدل فان كان نكرة فكإلنّعت المفصول نحو « لا احد رجل و امرأة فيها» بنصب رجل و رفعه و كذا عطف البيان عند من اجازه فى النّكرات و ان لم يكن نكرة فالرّفع‌