المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٦٠١ - حكم ماء كافه

كرده از اينرو هم اسم آن كه « اللّه » باشد و هم خبرش كه « اله » است مرفوع گرديده.

ولى همانطورى كه مصنّف گفته گاهى عمل اينحروف بعد از آمدن « ما » باقى ميماند چنانچه اخفش اين مثال را حكايت كرده:

انّما زيدا قائم (تنها زيد ايستاده است.

شاهد در « انّ » است كه با آمدن « ماء زائده» عملش باقى مانده يعنى باسمش كه « زيد » باشد نصب و بخبرش رفع داده است. البتّه اين حكم تنها در « انّ » نيست بلكه در باقى حروف بهمين قياس مى‌باشد چنانچه ناظم (مصنّف) به تبعيّت از ابن سرّاج و زجّاج چنين گفته.

ناگفته نماند آنچه تا باينجا ذكر شد در غير ليت است و امّا در آن حكم اينستكه بعد از الحاق (ما) هم اعمالش جايز بوده و هم اهمالش و مصنّف در كتاب شرح تسهيل گفته است اجماع ادباء براينستكه در ليت دو وجه جائز است.

و بيت ذيل كه از نابغه زبيانى نقل شده به دو وجه قرائت شده است:

يعنى: آن زن گفت كه آرزومندم كاش اين كبوتران مال ما بودند كه با يك كبوتر ما و نصف آن ما را بس بود.

شاهد در « هذا الحمام» است كه به دو وجه قرائت شده: رفع و نصب.

ولى مصنّف در شرح كافيه گفته است كه رفع آن با قياسى و قاعده نزديك‌تر مى‌باشد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

جايز است اسمى را به رفع برمنصوب « انّ » كه اسمش مى‌باشد عطف كنى بشرطى كه خبر را كامل نموده باشى.

شارح گويد:

مانند: انّ زيدا قائم و عمرو (بدرستيكه زيد و عمرو ايستاده هستند).