المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٧٥ - شرح احكام اقسام
ترجمه:
نصب بده مستثناها را بخاطر تأخيرشان از مستثنا منه و يكى از آنها را همچون زمانى كه بيش از يك مستثنا در كلام نباشد بياور.
متن: «٣٢٥»
|
كلم يفوا إلّا امرؤ إلّا على |
و حكمها فى القصد حكم الأوّل |
تجزيه و تركيب
كاف: حرف جارّ و مجرورش « قولك » است كه حذف شده.
لم: حرف جازم.
يفو: فعل مضارع، مفرد، مذكّر، غائب، لفيف مفروق از باب ضرب، يضرب، لازم، مجزوم، معرف و ضمير فاعلى در آن مستثنى منه مىباشد.
الّا: از ادات استثناء.
امرو: مستثنا، مرفوع، بدل از ضمير فاعلى در « يفو ».
الّا: از ادات استثناء.
على: مستثنا، منصوب.
واو: عاطفه، غير عامل، مبنى.
حكمها: مضاف و مضاف اليه، مبتداء.
فى: حرف جارّ.
القصد: اسم، مفرد، معرفه، مجرور به « فى » متعلّق است به « حكم الاوّل».
حكم: خبر است براى « حكمها » ، مضاف.
الاوّل: مضاف اليه براى « حكم ».
ترجمه:
مانند قول شما كه مىگوئى: