المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٤٤ - عامل در مفعول معه

عامل در مفعول معه‌

سپس مصنّف مى‌گويد:

بواسطه فعل يا شبه فعلى كه برمفعول معه سبقت گرفته نصب حاصل مى‌شود نه بتوسّط واو.

شارح مى‌گويد:

در عامل مفعول معه بين ارباب ادب اختلاف است و حضرات در آن سه رأى دارند:

الف: آنكه ناصب آن فعل يا شبه فعلى است كه قبل از آن واقع شده و اين قولى است كه مصنّف آنرا قول احقّ دانسته و سيبويه برترجيحش نسبت به رأى ديگر تصريح نموده است.

ب: آنكه ناصب « واو » مى‌باشد چنانچه جرجانى بآن قائل شده.

ج: آنكه فعل مضمر و مقدّر آ نرا نصب مى‌دهد و اين رأى را زجّاج اختيار كرده است.

تبصره: از كلام مصنّف كه گفت « سبق » اينطور فهميده ميشود كه تقدّم عامل برمفعول فيه جايز نيست و حقّ نيز همين بوده و بين ادباء هم اختلافى نمى‌باشد بلكه جملگى رأيشان چنين است.

قوله: و اخّره عنها: ضمير فاعلى به مصنّف و ضمير مفعولى به مفعول معه و ضمير مجرورى در « عنها » به مفاعيل عود مى‌كند.

قوله: لاختلافهم فيه: ضمير در « لاختلافهم » به علماء و در « فيه » به مفعول معه عود مى‌كند.

قوله: دون غيره: يعنى غير مفعول معه.

قوله: و لوصول العامل اليه: ضمير در « اليه » به مفعول معه عود مى‌كند.

قوله: دون غيره: يعنى غير مفعول معه.

قوله: او اسم فيه معناه و حرفه: ضمير در « فيه » به اسم و در « معناه » و