المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩١٠ - موارد وجوب حذف عامل مفعول مطلق

دارد كه بنحو مجاز القاء گرديده باشد كه در اينصورت مى‌توان پس از آن « تأويلا » يا « مجازا » را گذارد.

مصنّف در كتاب تسهيل مى‌گويد:

تقديم اينمصدر (مصدرى كه مؤكّد لنفسه يا لغيره باشد) برجمله قبلش جايز نيست و زجّاج نحوى نيز با اينكلام موافقت نمود.

سپس مصنّف گويد:

و همچنين است مصدرى كه در مقام تشبيه و بعد از جمله واقع شود مانند:

لى بكاء بكاء ذات عضلة

شارح گويد:

ط: و از جمله مواردى كه حذف عامل مفعول مطلق واجب مى‌باشد مصدرى است كه در مقام تشبيه بوده و پس از جمله‌اى قرار گيرد كه مشتمل باشد بردو چيز:

١- اسمى كه بمعناى مصدر باشد.

٢- صاحب مصدر.

مانند: لى بكاء بكاء ذات عضلة.

( براى من است گريه همچون گريه صاحب حادثه‌اى).

شاهد در « بكاء » دوّمى است كه مفعول مطلق بوده و بعد از جمله « لى بكاء» قرار گرفته و اينجمله مشتمل است براسمى كه بمعناى مصدر است و آن كلمه « بكاء » بوده و نيز صاحب مصدر كه « ياء » متكلّم است در اينجمله قرار گرفته چه آنكه صاحب گريه متكلّم مى‌باشد.

سپس شارح گويد:

بخلاف مصدرى كه بعد از مفرد قرار مى‌گيرد مانند:

صوته صوت حمار (صدايش همچون صداى الاغ مى‌باشد).

و نيز بخلاف مصدرى كه بعد از جمله‌اى قرار گيرد كه بردو امر مذكور