المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٩٠٩ - موارد وجوب حذف عامل مفعول مطلق

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

و از همين قبيل است مصدرى كه آنرا مؤكّد لنفسه يا مؤكّد لغيره ميخوانند.

شارح گويد:

ح: و از جمله مواردى كه حذف عامل مفعول مطلق واجب مى‌باشد، مصدرى است كه آنرا مؤكّد ميخوانند اعمّ از آنكه مؤكّد لنفسه بوده و يا مؤكّد لغيره باشد.

مصنّف گويد:

سپس اوّلى مانند: له علىّ الف عرفا.

و دوّمى همچون: ابنى انت حقّا صرفا.

شارح گويد:

پس اوّلى يعنى مؤكّد لنفسه مصدرى است كه بعد از جمله‌اى قرار گيرد كه بپس از آن غير از مصدر مزبور كلمه ديگرى صلاحيّت نداشته باشد مانند:

له علىّ الف در هم عرفا.

( براى او است برعهده من هزار درهم، اعتراف مى‌كنم اعتراف‌كردنى).

در اينمثال كلمه « عرفا » بمعناى « اعترافا » بوده و پس از جمله « له علىّ الف درهم» قرار گرفته و نفس اينجمله اعتراف محسوب مى‌شود لاجرم پس از آن غير از « عرفا » مصدر ديگرى صلاحيّت ندارد لاجرم عامل اين مصدر حذف شده و تقدير كلام: اعترفت اعترافا مى‌باشد.

و دوّمى يعنى مؤكّد لغيره عبارتست از مصدرى كه بعد از جمله‌اى قرار گيرد كه غير آن مصدر را نيز بتوان بجاى آن نهاد مانند:

ابنى انت حقّا صرفا (پسر من تو هستى حقيقتا).

شاهد در جمله « ابنى انت» است كه هم محتمل است برسبيل حقيقت گفته شده باشد كه در اينصورت پس از آن « حقّا » بايد بيايد و احتمال‌