المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٨٥٩ - حذف ناصب فضله

بسم اللّه الرّحمن الرّحيم‌

قل هو اللّه احد، اللّه صمد، لم يلد و لم يولد، و لم يكن له كفوا احد

متن: «٢٧٨»

تجزيه و تركيب‌

ان: حرف شرط.

عاملان: اسم فاعل، تثنيه، فاعل براى فعل محذوف.

اقتضيا: فعل ماضى، تثنيه، مذكّر، غائب، از باب افتعال، مفسّر است براى فعل محذوف.

فى: حرف جارّ.

اسم: مجرور به « فى » ، متعلّق به اقتضيا.

عمل: مفعول است براى « اقتضيا » و آنرا بنابر لغت ربيعه وقف بسكون بايد خواند يعنى به حذف الف و تنوين نصبى.

قبل: ظرف، متعلّق به استقرّ، حال، مبنى برضمّ.

فاء: رابط جواب.

لام: جارّه.

الواحد: مجرور به لام، متعلّق به استقرّ، خبر مقدّم.

من: حرف جرّ.

هما: مجرور به « من » ، متعلّق به استقرّ صفت براى « واحد » يا حال براى آن.

العمل: مبتداء مؤخّر و جمله اسميّه جواب است براى « شرط ».

ترجمه:

اگر دو عاملى كه قبل از اسمى قرار گرفته‌اند مقتضى عمل در آن باشند پس براى يكى از آندو عمل ثابت است.