المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٧١٤ - قاعده نحوى

شارح گويد:

در اينمثال كه فاعل مصدر محذوف باشد نظر و اشكال است زيرا فاعل ايندو ضميرى بوده كه در آنها مستتر است نه آنكه محذوف باشد.

سپس مى‌گويد:

صورت ديگرى نيز استثناء شده و آن فاعل فعلى است كه بصيغه جمع بوده و با نون تأكيد، تأكيد شده باشد چه آنكه در اينمورد نيز ضمير فاعلى حذف شده و ضمه باقى مانده و دلالت برمحذوف دارد مانند:

يضربنّ كه در اصل يضربون بود و بعد از تأكيد بنون ثقيله يا خفيفه واو جمعى حذف شده و ضمّه باء برآن دلالت دارد پس مى‌توان گفت فاعل حذف شده.

و عنقريب شرح و بيان آن در مبحث نون تأكيد خواهد آمد.

قوله: قالوا: ضمير در « قالوا » به ادباء راجع است.

قوله: و استثنى بعضهم: يعنى بعض البصريّين.

قوله: و فيه نظر: ضمير در « فيه » به حذف فاعل در سقيا و رعيا عود مى‌كند.

قوله: فانّ الضّمير فيه: ضمير در « فيه » به فعل الجماعة راجع است.

قوله: و تبقى ضمّة دالّة عليه: ضمير در « عليه » به ضمير راجع است.

قوله: و ليس مستترا: ضمير در « ليس » به ضمير عود مى‌كند.

قوله: كما سيأتى بيانه: يعنى بيان حذف ضمير فاعلى و عدم استثنايش در فعل الجماعة.

متن: «٢٢٧»