المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٨١ - موارد لزوم فتح و كسر همزه«ان»

اعلم: فعل امر حاضر.

انّه: حرف مشبهة بالفعل با اسمش.

لام: ابتدائيّه (لام معلّقه).

ذو: مضاف، خبر براى « انّ ».

تقى: مضاف اليه و جمله « انّه لذوتقى» سدّ مسدّ مفعولين مى‌باشد.

ترجمه:

اهل لسان بعد از فعليكه بواسطه « لام » از عمل معلّق شده « انّ » را كسره داده‌اند مانند قول شما كه مى‌گوئى: اعلم انّه لذوتقى.

متن: «١٨١»

تجزيه و تركيب‌

بعد: ظرف، متعلّق به « نمى » ، مضاف.

اذا: مضاف اليه براى « بعد » موصوف.

فجائة: صفت براى « اذا ».

او: عاطفه.

قسم: معطو به « اذا » موصوف.

لا: براى نفى جنس.

لام: اسم « لاء » و خبرش كه موجود است محذوف مى‌باشد.

بعده: مضاف و مضاف اليه، متعلّق است به « موجود » و جمله « لا » با اسم و خبرش صفت است براى « قسم ».

بوجهين: جارّ و مجرور، متعلّق است به « نمى ».

نمى: فعل، ماضى، بصيغه مجهول، از ثلاثى مجرّد.

ترجمه:

بعد از « اذا » فجائيّه يا قسمى كه بعدش لام نيست دو وجه به « انّ »