المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٢١ - موارد اطراد و شيوع زائد واقع شدن كان

شرح عربى:

و يحذفونها، مع اسمها، و يبقون الخبر، وحده (و بعد ان و لو) الشّرطيّتين (كثيرا ذا) الحذف (اشتهر) كقوله: « المرء مجزىّ بعمله ان خيرا فخير» اى ان كان عمله خيرا و قوله:

اى و لو كان الباغى ملكا، و قلّ بعد غيرهما كقوله:

من لد شولا فإلى إتلائها

أى من لد كانت شولا

و حذف كان مع خبرها و ابقاء الاسم ضعيف و عليه « ان خير فخير» بالرّفع، اى ان كان فى عمله خير.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

اهل زبان « كان » را حذف نموده و خبرش را باقى مى‌گذارند.

شارح گويد:

مقصود اينستكه اهل زبان « كان » را با اسمش حذف كرده و خبرش بتنهائى را باقى مى‌گذارند.

پس از آن مصنّف گويد:

البتّه اينحذف بطور كثرت و شيوع بعد از دو كلمه « ان » و « لو » مشهور و معروف است.

شارح گويد:

مقصود از دو حرف مذكور، « ان » و « لو » شرطيّه است.

امّا مثال ان شرطيّه مانند:

المرء مجزى بعمله ان خيرا فخير

« شخص در مقابل كردارشب جزاء داده مى‌شود، اگر عمل و كرداش نيك باشد، جزايش نيز نيك مى‌باشد».