المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٥٠٩ - افعال تامه و معانى آنها

ترجمه:

و آنچه غير از مكتفى بمرفوع است ناقص مى‌باشد، و در فتئ و ليس و زال دائما و پيوسته ناقص بودن تبعيّت شده است.

شرح عربى:

و ما سواه، اى سوى المكتفى بالمرفوع، ناقص، يحتاج الى المنصوب. و النّقص فى فتئ، و، ليس، و، زال الّتى مضارعها يزال، دائما قفى، اى تبع.

و امّا زال الّتى مضارعها يزول فانّها تامّة نحو: زالت الشّمس.

ترجمه و شرح:

مصنّف گويد:

آنچه غير از مكتفى بمرفوع است ناقص مى‌باشد.

شارح گويد:

ضمير مجرورى در « سواه » به مكتفى بمرفوع راجع است و مراد از « ناقص » اينستكه نياز به منصوب دارد چنانچه تفصيل آن گذشت.

مصنّف گويد:

در سه فعل: فتئ و ليس و زال دائما نقص تبعيّت شده است.

شارح گويد:

يعنى اين سه فعل دائما ناقصه بوده و غير از مرفوع به منصوب نيز محتاج مى‌باشند.

و بايد توجّه داشت مقصود از « زال » آنستكه مضارعش يزال است يعنى اينفعل پيوسته ناقص مى‌باشد.

و امّا « زال » كه مضارعش يزول است تامّه مى‌باشد مانند: زالت الشّمس يعنى انطلقت الشّمس.

قوله: فانّها تامّه: و معناى آن معدوم شدن ذات يا صفت شيئى مى‌باشد.

متن: «١٥٢»