المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ٤٩١ - اول كان و نظائر آن

قوله: و هى ستّة: و آنها عبارتند از:

١- افعال ناقصه.

٢- حروف مشبهة بالفعل.

٣- حروف مشبهة بليس.

٤- افعال مقاربه.

٥- افعال قلوب.

٦- لاء نفى جنس.

قوله: الاوّل كان و اخواتها: كه مشهور به افعال ناقصه مى‌باشند و وجه تسميه آنها به ناقصه از اينجهت است كه بمرفوع تنها اكتفاء نكرده بلكه بمنصوب نيز محتاج مى‌باشند.

مؤلّف گويد:

افعال ناقصه تمام فعل بوده و در آن جمله نحوى‌ها اتّفاق دارند مگر در خصوص « ليس » كه جمهور آنرا فعل دانسته ولى ابو على فارسى در يكى از دو قولش و نيز ابن انبارى در يكى از دو رأيش آنرا حرف دانسته‌اند.

قوله: حالكونه اسما لها: ضمير در « حالكونه » به مبتداء و در « لها » به كان و اخواتها راجع است.

قوله: تنصبه خبرا لها: ضمير منصوبى در « تنصبه » به خبر و ضمير مجرورى در « لها » به كان و اخواتها عود مى‌كند.

قوله: ككان فيما ذكر: مقصود از « ما ذكر» رفع به اسم و نصب به خبر مى‌باشد.

شرح عربى:

تتمّة

الحق بصار افعال بمعناها و هى:

آض، و رجع و عاد و استحال و قعد و حار و جاء و ارتدّ و تحوّل و غدا و راح ذكرها فى الكافية.