المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١١٠٠ - مبحث معانى حروف جر

دو مفعول درآوريم ترجيح بلامرجّح لازم مى‌آيد پس رأسا آوردنش را بايد ترك كرد.

سپس مصنّف مى‌گويد:

ظرفيّت را با باء و فى آشكار كن و گاهى نيز ايندو معناى سببيّت را ظاهر مى‌كنند.

شارح گويد:

مقصود اينستكه باء و فى بمعناى ظرفيّت مى‌آيند اعمّ از آنكه ظرفيّت حقيقتا بوده يا مجازا باشد مانند:

و انّكم لتمرّون عليهم مصبحين و باللّيل‌ ( همانا شما برايشان مى‌گذريد در حاليكه مرورتان در صبح و شام مى‌باشد).

شاه در « باللّيل » است كه باء در آن بمعناى ظرفيّت حقيقى است.

و نيز نظير:

و ما كنت بجانب الغربى‌ ( نيستى تو در طرف غرب).

در اين آيه شريفه « باء » بمعناى ظرفيّت حقيقى است.

و همچنين مانند:

الم غلبت الرّوم فى ادنى الارض.

( سپاهيان روم در زمينى پست و نزديك مغلوب شدند).

شاهد در « فى ادنى الارض» است كه « فى » در آن براى ظرفيّت حقيقى مى‌باشد.

و نيز مانند:

لقد كان فى يوسف و اخوته آيات.

( هرآينه در حكايت يوسف و برادرانش آياتى مى‌باشد).

شاهد در « فى يوسف» است كه « فى » در آن بمعناى ظرفيّت مجازى مى‌باشد.

و گاهى نيز ايندو حرف معناى سببيّت را بيان مى‌كنند: