المباحث النحويه شرح سيوطى - ذهنی تهرانی، سید محمد جواد - الصفحة ١٠٩٨ - مبحث معانى حروف جر

سرت البارحة الى آخر اللّيل (سير نموم شب گذشته تا پايان شب).

و من و باء نيز مفيد معناى بدليّت مى‌باشند.

مثال موردى كه « من » مفيد معناى بدليّت باشد مانند:

ارضيتم بالحياة الدّنيا من الآخرة.

( آيا خشنود هستيد به زندگانى دنيا بدل از آخرت).

و مثال موردى كه « باء » مفيد معناى بدليّت باشد مانند آنچه در قول قريط بن انيف:

يعنى: پس كاش براى من بدل از ايشان قومى بود كه وقتى سوار مى‌شدند متفرّق مى‌ساختند غارت‌گران را چه سواران ايشان و چه پيادگانشان را.

شاهد در « بهم » بوده كه « باء » در آن مفيد بدليّت مى‌باشد.

مصنّف سپس مى‌گويد:

لام براى ملك و شبه ملك مى‌باشد و در معناى تعديه و تعليل نيز مورد تبعيّت مى‌باشد.

شارح مى‌گويد:

لام مفيد معناى ملك مى‌باشد مانند: للّه ما فى السّموات و ما فى الارض (براى خدا است آنچه در آسمانها و آنچه در زمين مى‌باشد).

و گاهى نيز شبه ملك يعنى اختصاص را افاده مى‌كند مانند:

السّرج للدّابّة ( زين اختصاص به اسب دارد).

و در برخى اوقات لام براى تعديه مى‌آيد مانند:

فهب لى من لدنك وليّا ( پس ببخش بمن از نزد خودت وليّى).

در اين آيه شريفه « لام » براى تعديه « هب » آمده.

و در بعضى اوقات نيز براى تعليل مى‌آيد مانند آنچه در قول ابى صخر الهذلى آمده: