عابِدِينَ».
بعضى از مفسران «هذا» را اشاره به تمام وعد و وعيدهائى كه در اين سوره و يا در تمام قرآن آمده است، دانسته‌اند كه موضوع بحث ما نيز در اين مفهوم كلى وارد است.
اما ظاهر آيه اين است كه: «هذا» اشاره به همان وعده‌اى است كه در آيه قبل به بندگان صالح خود در مورد حكومت روى زمين، داده شده است.
***
نكته‌ها:
١- روايات پيرامون قيام مهدى عليه السلام
در بعضى از روايات صريحاً اين آيه به ياران مهدى عليه السلام تفسير شده است:
در «مجمع البيان» ذيل همين آيه از امام باقر عليه السلام چنين مى‌خوانيم: هُمْ أَصْحابُ الْمَهْدِىِّ فِى آخِرِ الزَّمانِ: «بندگان صالحى را كه خداوند در اين آيه به عنوان وارثان زمين ياد مى‌كند، ياران مهدى عليه السلام در آخر الزمان هستند».
در تفسير «قمى» نيز در ذيل اين آيه، چنين آمده است: أَنَّ الْا رْضَ يَرِثُها عِبادِيَ الصَّالِحُونَ، قالَ الْقائِمُ وَ أَصْحابُهُ: «منظور از اين كه زمين را بندگان صالح خدا به ارث مى‌برند، مهدى قائم عليه السلام و ياران او هستند».
ناگفته پيدا است مفهوم اين روايات، انحصار نيست، بلكه بيان يك مصداق عالى و آشكار است، و بارها گفته‌ايم: اين تفسيرها هرگز عموميت مفهوم آيه را محدود نمى‌سازد.
بنابراين در هر زمان و در هر جا بندگان صالح خدا قيام كنند، پيروز و موفق خواهند بود، و سرانجام وارث زمين و حكومت آن خواهند شد.
علاوه بر روايات فوق، كه در خصوص تفسير اين آيه وارد شده، روايات