تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٥٤٢
برنامه آنها يكى، هدف و مقصد آنها نيز يكى بوده است، هر چند با اختلاف زمان و محيط، داراى ويژگىها، روشها و به اصطلاح تاكتيكهاى متفاوت بودند اما همه، در نهايت امر، در يك خط حركت داشتند، همه آنها در خط توحيد و مبارزه با شرك و دعوت مردم جهان به يگانگى و حق و عدالت، گام برمىداشتند.
اين يگانگى و وحدت برنامهها و هدف، به خاطر آن بوده كه همه از يك مبدأ سرچشمه مىگرفته، از اراده خداوند واحد يكتا، و لذا بلافاصله مىگويد: «و من پروردگار همه شما هستم، تنها مرا پرستش كنيد» «وَ أَنَا رَبُّكُمْ فَاعْبُدُونِ».
در واقع توحيد عقيدتى و عملى انبياء، از توحيد منبع وحى سرچشمه مىگيرد و اين سخن، شبيه گفتارى است كه على عليه السلام در وصيتش به فرزندش امام مجتبى عليه السلام دارد: وَ اعْلَمْ يا بُنَيَّ أَنَّهُ لَوْ كانَ لِرَبِّكَ شَرِيكٌ لَأَتَتْكَ رُسُلُهُ وَ لَرَأَيْتَ آثارَ مُلْكِهِ وَ سُلْطانِهِ وَ لَعَرَفْتَ أَفْعالَهُ وَ صِفاتِهِ:
«پسرم! بدان اگر پروردگارت شريكى داشت رسولان او نيز به سوى تو مىآمدند، آثار ملك و قدرتش را مىديدى و افعال و صفاتش را مىشناختى». «١»
«امت» چنان كه «راغب» در كتاب «مفردات» مىگويد: به معنى هر گروه و جمعيتى است كه جهت مشتركى آنها را به هم پيوند دهد: اشتراك در دين و آئين، و يا زمان و عصر واحد، يا مكان معين، خواه اين وحدت، اختيارى بوده باشد و يا بدون اختيار.
بعضى از مفسران، «امت واحده» را در اينجا به معنى «دين واحد» گرفته- اند، ولى همان گونه كه گفتيم: اين تفسير با ريشه لغوى «امت»، سازگار نيست.
بعضى ديگر نيز گفتهاند: منظور از «امت» در اين آيه، همه انسانها در تمام