تفسير نمونه - مكارم شيرازى، ناصر - الصفحة ٢٨٦
از اين سو آخرين نفر لشكر فرعون وارد دريا شد، و از آن سو آخرين نفر از بنى اسرائيل خارج گرديد.
در اين هنگام، به امواج آب فرمان داده شد، به جاى نخستين بازگردند.
امواج همانند ساختمان فرسودهاى كه پايه آن را بكشند يك باره فرو ريختند «و دريا آنها را در ميان امواج خروشان خود، پوشاند، پوشاندنى كامل» «فَغَشِيَهُمْ مِنَ الْيَمِّ ما غَشِيَهُمْ». «١»
و به اين ترتيب، يك قدرت جبار ستمگر با لشكر نيرومند و قهارش در ميان امواج آب غوطهور شدند، و طعمه آمادهاى براى ماهيان دريا!
***
آرى، «فرعون، قوم خود را گمراه ساخت و هرگز هدايتشان نكرد» «وَ أَضَلَّ فِرْعَوْنُ قَوْمَهُ وَ ما هَدى».
درست است كه جمله «أَضَلَّ» و جمله «ما هَدى» تقريباً يك مفهوم را مىرساند، و شايد به همين جهت، بعضى از مفسرين آن را تأكيد دانستهاند، ولى، ظاهر اين است كه: اين دو، با هم تفاوتى دارد و آن اين كه «أَضَلَّ» اشاره به گمراه ساختن است، و «ما هَدى» اشاره به عدم هدايت بعد از روشن شدن گمراهى است.
توضيح اين كه: يك رهبر، گاهى اشتباه مىكند، و پيروانش را به جاده انحرافى مىكشاند، اما به هنگامى كه متوجه شد، فوراً آنها را به مسير صحيح باز مىگرداند، اما فرعون آن چنان لجاجتى داشت كه پس از مشاهده گمراهى، باز حقيقت را براى قومش بيان نكرد، و همچنان آنها را در بىراههها كشاند تا